شناسایی و ارزیابی مؤلفه‌های فرم شهری با رویکرد بهره‌وری مؤثر از انرژی‌های تجدیدپذیر (نمونه موردی شهر تبریز)

نویسندگان

1 گروه معماری و شهرسازی، دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران.

2 کارشناس ارشدمعماری و انرژی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22034/jgeoq.2025.525629.4278
چکیده

توجه به منابع تجدیدپذیر انرژی که جایگزین مناسبی برای سوخت‌های فسیلی تجدیدناپذیر هستند، سبب شده است که جوامع به سمت انرژی‌های تجدیدپذیر، نظیر انرژی خورشیدی سوق پیدا کنند. فرم و ساختار فضایی شهر از ابعاد مهم شناخت و تحلیل شهر می‌باشد و از عوامل مؤثر بر مصرف انرژی در آن ها است. هدف از این پژوهش شناسایی و ارزیابیِ ابعاد، مؤلفه‌ها و شاخص‌های فرم شهر و نوع تحقیق، کاربردی و روش تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده و جامعه‌ آماری تحقیق 30 نفر از کارشناسان حوزه‌ی مرتبط که با استفاده از فرمول کوکران، تعداد 28 نفر به عنوان نمونه‌ی آماری انتخاب شدند. روش‌های گردآوری اطلاعات شامل؛ پرسشنامه و مطالعات اسنادی بوده و روش تجزیه و تحلیل اطلاعات نیز روش MARCOS (سنجش و رتبه‌بندی گزینه‌ها بر اساس راه‌حل) در نرم‌افزار Excel می‌باشد. نتایج تحقیق نشان می‌دهد در بخش ابعاد به ترتیب اقلیم با امتیاز 0.922، معماری ساختمان‌ها با 0.837 و ساختار فضایی و فرم شهر با 0.734، در ارتباط با معیارها، به ترتیب ساعات آفتابی با امتیاز 0.991، دما با 0.981، جهت گیری بلوک‌های ساختمانی و جهت گیری بهینه نمای ساختمان‌ها با 0.841، در ارتباط شاخص‌ها، به ترتیب شدت و جهت تابش با امتیاز 0.991، ضرایب ساعات آفتابی با 0.961 بیشترین اثر را در بهره‌وری مؤثر از انرژی خورشیدی را در شهر تبریز دارند.