مطالعة تطبیقی پیکرنگاری انسان در سه نسخه از صورالکواکب قرن نهم هجری
نویسندگان
1 دانشیار گروه مطالعات موزه، دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر، تهران، ایران.
2 کارشناس ارشد هنر اسلامی، گروه هنر اسلامی، دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر، تهران، ایران.
doi
10.22034/ra.2023.556512.1232چکیده
صورالکواکب الثابته اثر صوفی رازی از کتب مصور نجوم قدیم است که نگارههایی برای صورتهای فلکی دارد. صورالکواکب ترکیبی از هنر و ستارهشناسی است و میتوان تصویرسازیهای آن را بهعنوان نمادی از نگارگری دورههای گوناگون مطالعه نمود. پژوهش حاضر در حیطة پژوهشهای میاندانشی قرار میگیرد و همانگونه که زمینة تخصصی صورالکواکب ایجاب میکند، نگارندگان تحلیلهای هنری خود را با در نظرداشتن ملاحظات نجومی به انجام رسانیدهاند تا به این پرسش پاسخ دهند که تحولات هنری قرن نهم هجری چه تأثیراتی بر نگارههای انسانی صورالکواکب آن دوران نهاده است؟ در این پژوهش پس از تجزیهوتحلیل کمّی و کیفی پیکرنگاری، چهرهپردازی و جامهآرایی انسان در سه نسخه از صورالکواکب در قرن نهم هجری، چگونگی تأثیر الگوهای هنری دورة تیموری بر نگارگران صورالکواکب در زمینة بازنمایی پیکرة آدمی با هدف مشخص نمودن میزان و نحوة تأثیرپذیری نگارههای مورد مطالعه از سبک و آثار همعصر واکاوی شده است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی با استفاده از منابع کتابخانهای است. نتایج پژوهش نشان میدهد نگارگران صورالکواکب ضمن رعایت جوانب علمی، ترکیبی از سنن تصویری نسخههای پیشین صورالکواکب را با الگوهای هنری زمانة خود درآمیختهاند که در جزئیات نمود بیشتری یافته است. بااینحال نمیتوان آنها را کاملاًً بر هنر دورة تیموری منطبق دانست.
