بررسی شاخص‌های توسعه پایدار و طرح‌های مداخله گر شهری و بافت‌های فرسوده شهری، مطالعه موردی: محلات زینبیه، قائمیه و همت آباد اصفهان

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای شهر سازی، گروه شهرسازی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.

2 استادیار، گروه شهرسازی ، مرکز تحقیقات افق‌های نوین در معماری و شهرسازی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.

3 دانشیار، گروه جغرافیا، مرکز تحقیقات گردشگری، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.

doi
10.22034/jgeoq.2025.459306.4107
چکیده

هدف این پژوهش ارزیابی و تببین میزان اثر بخشی شاخص­های توسعه پایدار بر اجرای طرح ­های مداخله در بافت‌های فرسوده شهری می­باشد. شاخص‌ های توسعه پایدار دارای اولویت، بر روی تصمیم‌ گیری و ارتقای اثر بخشی تصمیمات بر مداخله در بافت فرسوده است، که در نهایت میزان تحقق طرح­های بعدی در این بافت­ ها را موجب می ­شود. این تحقیق توصیفی-تحلیلی است و تبیین میزان اثربخشی شاخص ­های توسعه پایدار شامل (بهره‌وری، عدالت، انعطاف‌پذیری و ثبات)، در بافت‌های فرسوده و اولویت توجه به ارتقاء آن­ ها بر اجرای طرح­ ها و از طریق سنجش روایی و پایایی جهت بررسی پرسشنامه از ابزار تجزیه و تحلیل آماری (نرم‌افزار SPSS) و برای تجزیه و تحلیل داده­ ها، از فنون آماری تصمیم ­گیری کیفی و کمی استفاده و در نهایت مدلی تحلیلی ارائه شده است. نتایج حاصل از طریق ضریب آلفای کرونباخ %88 به دست آمد، که بیان گر روایی و اعتبار بالای پرسشنامه ­هاست. برای تجزیه و تحلیل داده­ها از فنون آماری پارامتری و ناپارامتری با توجه به مقیاس سنجش هر متغیر و با استفاده از نرم‌ افزار spss انجام گرفت. برای انجام آزمون فرضیات و سنجش همبستگی بین متغیرهای مستقل و وابسته تحقیق از آزمون همبستگی پیرسون و همبستگی رتبه­ای اسپیرمن استفاده شده است. نمونه مورد مطالعه پژوهش از بافت‌های حاشیه­ای شهر می‌باشند. که با سه بافت جمعیتی متمایز (فرهنگی، قومی، کالبدی)، به­عنوان نمونه مورد مطالعه انتخاب شدند. نتایج این پژوهش نشان دهنده آن است، که  بین ارتقای شاخص‌های توسعه پایدار دارای اولویت، در بافت فرسوده و اثر بخشی طرح‌های مداخله در بافت فرسوده رابطه معنی‌داری وجود دارد. از آنجا که پایداری باید روی اهداف انسانی به­عنوان هسته اصلی هر طرح مداخله‌ای تأکید نماید، بنابراین اثر بخشی نهایی در موضوع کارایی آن طرح­ها، متوجه کیفیت سکونت­گاه­ های انسانی آن محدوده خواهد بود. اطلاعات میدانی نشان می‌ دهد، که میزان تمایلات 1/89 درصد از خانوارهای بافت محله همت آباد (با ساکنان مهاجر درون استانی) در ارتباط با مشارکت جمعی است. هم­چنین متغیرهای اعتقاد به مشارکت با 83/40 و آگاهی و اطلاع از پروژه با 8/20 و درجه آزادی 6 و مقدار000/0= sig بیشترین تأثیر را در بین متغیرها بر شاخص توسعه پایدار اجتماعی در پروژه‌های بازآفرینی بافت‌های فرسوده داشته است.