اخلاق اشتراک و اشتراک رفاقتی در وضعیت پسادیجیتال

نویسندگان

1 موسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی

doi
10.22034/scm.2025.459210.1766
چکیده

شیوه‌های تولید دانش در نظام سیاسی نظارتی مبتنی بر دستیابی به اعتبار موقعیت مشروع تولید دانش است. دانشگاه‌ها دارای موقعیت مشروع تولید دانش هستند که آن را به استادان، دانشجویان و فارغ‌التحصیلان اعطا می‌کنند. دانش می‌بایست زیر سامانه‌های نظارتی تولید شود تا اعتبار آن بر داشتن ادعای حقیقت حفظ شود. این نظام نظارتی بر اساس نظام حکومت‌مندی نظارتی است که بر محوریت ایده یا ایدئولوژی حقیقت عمل می‌کند. حقیقت در سامانه‌های قدرت علمی تولید می‌شود و با تبدیل به برنامه‌های نظارتی بر جمعیت به کار گرفته می‌شود. علاوه بر این، رسانه‌ها نیز در قالب سامانه‌های قدرت عمل می‌کنند به گونه‌ای که حقیقت را در قالب برنامه‌های شنیداری و دیداری برای مردم مخابره می‌کنند. در وضعیت دیجیتال که موقعیت جامعه کنترلی است، دو نظام تولید دانش و رسانه‌های نوین در هم تنیده می‌شوند. نظام تولید دانش درون رسانه‌های نوین حتی تولید می‌شود و سپس چرخش می‌یابد. وضعیت دیجیتال را نظام کنترلی می‌نامیم که دوره‌ای جدید از نظام دانش و حقیقت شکل گرفته است و دوره پساحقیقت نامیده می‌شود. همچنین، اخلاق اشتراکی دانش ما را از وضعیت دیجیتال به پسا‌دیجیتال سوق می‌دهد. هدف اصلی مقاله دربارۀ فرهنگ‌های دانش اشتراکی و اخلاق اشتراکی در ایران است. ما به فعالیت بعضی از کنشگران تولیدکنندگان دانش علوم انسانی در شبکه‌ی اینستاگرام خواهیم پرداخت. بر اساس داده‌ها، تولیدکنندگان دانش علوم انسانی در شبکه‌ی اجتماعی اینستاگرام شکلی از اخلاق اشتراکی دانش را رواج می‌دهند که نظام رفاقتی تولید و چرخش دانش را گسترش می‌دهد.