تزیینات هندسی در آرایه‌های معماری مسجد جامع ورامین

نویسندگان

1 استادیار گروه صنایع دستی، دانشکده صنایع دستی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران

2 کارشناس ارشد صنایع دستی، گروه صنایع دستی، دانشکده صنایع دستی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران.

doi
10.22034/ra.2022.547551.1173
چکیده

مسجد جامع ورامین، یکی از بناهای برجای مانده از دوره ایلخانی است که به واسطه معماری و تزیینات خود، اهمیتی جهانی دارد و برخی محققان آن را از جمله کامل‌ترین نمونه های معماری مساجد سنتی در ایران قلمداد کرده اند. در این بنا، گچ‌بری‌ها و کاشی کاری‌ها وسعت زیادی از تزیینات را به خود اختصاص داده است و تزیینات هندسی، سهم بسیار مهمی را در در آرایه‌های این بنا برعهده دارد. این تزیینات دارای ویژگی‌های هنری ارزشمندی است که کم تر معرفی و بدان پرداخته شده است؛ لذا هدف این مقاله علاوه بر مستندنگاری نقوش، معرفی و بررسی انواع تزیینات هندسی موجود در آرایه‌های معماری مسجد جامع ورامین است که برای دستیابی به این هدف، از روش توصیفی-   تحلیلی، بر پایه پژوهشی میدانی و  منابع مکتوب؛ استفاده شده است. نتایج مطالعات حاکی از آن است که  بیشترین تزیینات هندسی موجود؛ در نمای شمالی (سردر) و جنوبی (ایوان و گنبدخانه) مسجد جامع ورامین متمرکز بوده که با تکنیک آجر و کاشی؛ کاشی معرق و گچ‌بری اجرا شده است. هم چنین گره‌ها در بخش های شاخص هر فضا و در سطوح گسترده مشاهده می‌شود و بیشتر شامل انواع گره ‌هایی است که در آنها از شمسه‌های شش، هشت و دوازده پر استفاده شده است.