فراتحلیلی بر اثربخشی بازی‌درمانی شناختی رفتاری بر مهارت‌های اجتماعی کودکان کم‌توان ذهنی در ایران

نویسندگان

1 استادیار گروه آموزش روان‌شناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.

2 دانشجوی کارشناسی آموزش دانش‌آموزان با نیاز‌های ویژه، دانشگاه فرهنگیان، اصفهان، ایران.

doi
10.22054/jpe.2026.85349.2810
چکیده

این پژوهش باهدف بررسی فراتحلیلی بر اثربخشی بازی‌درمانی شناختی‌رفتاری بر مهارت‌های اجتماعی کودکان کم‌توان ذهنی در ایران انجام شد. در این پژوهش فراتحلیل از روش پریزما برای تعیین مسیر تصمیم‌گیری و سازمان‌دهی مراحل انتخاب مطالعات استفاده شد. سپس اندازه اثر اختلاف میانگین‌ها و اندازه اثر مداخلات بازی‌درمانی مشخص شد. از میان 19 مطالعه انجام‌شده در ایران، 12 مطالعه که در پایگاه‌های اطلاعات علمی معتبر مانند جهاد دانشگاهی، بانک اطلاعات مقالات علوم پزشکی ایران، پژوهشگاه اطلاعات، گوگل اسکولار، مدارک علمی ایران و بانک اطلاعات نشریات کشور بین سال‌های 1387 تا 1403 نمایه شده بودند، گردآوری و مورد فراتحلیل قرار گرفتند. این مطالعات با توجه به ملاک‌های ورود و خروج و همچنین معیارهای روش‌شناسی مورد تأیید بودند. در این پژوهش، از فهرست وارسی فراتحلیل به‌عنوان ابزار اصلی استفاده شد. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌های توصیفی و محاسبه اندازه اثر پژوهش‌ها، نرم‌افزار جامع فراتحلیل به کار گرفته شد. نتایج پژوهش نشان داد که بازی‌درمانی شناختی‌رفتاری تأثیر قابل‌توجهی بر بهبود مهارت‌های اجتماعی داشته‌اند، به‌طوری‌که اندازه اثر اختلاف میانگین‌ها برابر با 58/0 (0001/0≤p) بود. طبق جدول کوهن، این مقدار نشان‌دهنده تأثیر بالا است. نتایج این فراتحلیل از اثربخشی بازی‌درمانی شناختی‌رفتاری بر مهارت‌های اجتماعی کودکان کم‌توان ذهنی حمایت می‌کند. بنابراین به‌نظر می‌رسد که برنامه‌های آموزشی مبتنی بر بازی‌درمانی می‌تواند به‌عنوان روشی کارآمد برای توانمندسازی کودکان کم‌توان ذهنی در محیط‌های اجتماعی و بهبود مهارت‌های اجتماعی در مراکز آموزشی مورداستفاده قرار گیرد.