تحلیل کتاب‌سنجی و مرور نظامند کارکردهای اجرایی در حوزه اختلال نقص توجه/ بیش‌فعالی

نویسندگان

1 استاد گروه علوم تربیتی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22054/jpe.2025.81290.2725
چکیده

اختلال نقص توجه/بیش فعالی یک شرایط عصب-تحولی چالش‌برانگیز است که پژوهش‌های متعددی در زمینه کارکردهای اجرایی در این حوزه انجام شده است. هدف از پژوهش حاضر، تعیین جایگاه کارکردهای اجرایی از منظر کتاب‌سنجی و بررسی اهمیت و یافته‌های کلیدی این سازه بود. داده‌های موردنیاز از پایگاه اسکوپوس با استفاده از کلیدواژه‌های مرتبط استخراج شد. نتایج نشان داد که پژوهش‌ها بین سال‌های 1957 تا 2024 وجود دارد و 27 حوزه موضوعی مرتبط شناسایی شد. حوزه‌های پزشکی، روان‌شناسی و علوم اعصاب شناختی از مهم‌ترین آن‌ها هستند. بیشترین تولید علمی در سال 2023 با 7995 مدرک و کمترین در سال‌های 1957 تا 1982 با یک مدرک ثبت شده است. روند تولیدات علمی در این حوزه رشد داشته و زبان‌های انگلیسی، اسپانیایی و چینی پرکاربردترین زبان‌ها هستند. کشورهای پیشرو شامل آمریکا، انگلستان، آلمان، کانادا و چین هستند. افراد دارای اختلال نقص توجه/بیش فعالی عملکرد ضعیفی در کارکردهای اجرایی مانند حافظه کاری و خودتنظیمی دارند. نظریه بارکلی بیان می‌کند که این اختلال بیشتر ناشی از نقص در خودتنظیمی است و نه‌تنها مشکل توجه. این دیدگاه تأکید بر رویکرد کلی‌نگر به درمان دارد و نیاز به مداخلات هدفمند و اصلاحات محیطی را برجسته می‌کند.