بررسی روند شتاب توسعهیافتگی فضاهای سیاسی- اداری کشور مطالعه موردی: استانهای ایران در برنامههای اول تا سوم توسعه (1383-1368)
نویسندگان
1 ـ دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی، دانشگاه تربیت مدرس
2 ـ استادیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه تربیت مدرس
3 ـ دانشیار جغرافیا، دانشگاه تربیت مدرس
4 ـ کارشناس ارشد جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشگاه تربیت مدرس
doi
چکیده
امروزه نیاز به برنامهریزی برای دستیابی به توسعه در کشور امری بدیهی است، چرا که توسعة بدون برنامه منجر به توسعة ناموزون بخشهای اقتصادی، اجتماعی و اکولوژیکی و همچنین تشدید عدم تعادل منطقهای و در نتیجه آسیبپذیری و تضعیف وحدت ملی میشود. در واقع برنامهریزی ابزاری است که همة فعالان در جامعه و از جمله حکومتها بوسیلة آن سعی میکنند روند توسعه را بصورت هدایت شده مدیریت نمایند. پس از پیروزی انقلاب اسلامی با توجه به ضرورتهای توسعهای کشور و غلبه بر نابسامانیهای بوجود آمده پس از جنگ تحمیلی، اولین برنامه 5 سالة توسعه در سال 1368 به مورد اجرا گذاشته شد و به دنبال آن دو برنامة توسعة دیگر نیز تدوین و اجرا شدند، در حال حاضر نیز برنامة چهارم توسعه در حال اجرا میباشد. علیرغم اجرای سه برنامه توسعه، وجود مناطق محروم و توسعهنیافته در کشور این سوال مطرح میکند که آیا شتاب توسعه که عبارتست از «میزان تغییر درجة توسعهیافتگی استانهای کشور در سال پایانی برنامه توسعه نسبت به سال ابتدای همان برنامه» برای همة استانها در هر یک از برنامههای توسعه از روند مثبتی برخوردار بوده است؟ مقاله حاضر با شیوه توصیفی- تحلیلی و به صورت اسنادی در پی یافتن پاسخ این سوال است. نتایج حاصله نشان میدهد که با اجرای هر یک از سه برنامة توسعه، درجة شتاب توسعهیافتگی همة استانهای کشور به یک میزان نبوده است.
