کاربرد شاخص امنیت اقتصادی در تبیین تحولات ژئواکونومیکی در فرایند جهانیشدن
نویسندگان
1 ـ دکترای مدیریت استراتژیک، مدیرکل برنامهریزی استراتژیک وزارت نفت
2 ـ عضو هیأت علمی دانشکده اقتصاد، دانشگاه تهران
doi
چکیده
آزادسازی فعالیتهای اقتصادی در کلیه زمینههای بازرگانی، سرمایهگذاری و انتقال اعتبارات در فراسوی مرزهای جغرافیایی ملی و تغییر در پارادایم فناوری، بستر اصلی جهانیشدن به حساب میآید. فناوریهای عمده روند جهانگرایی در زمینههای انرژی، حمل و نقل و ارتباطات راه دور که منجر به سه موج بلند پی در پی در رشد اقتصادی جهانی شدهاند، بیشترین نقش را در تحولات ژئواکونومیک عصر حاضر ایفا کردهاند. این تغییر کیفی و پر اهمیت است که عصر جهانیشدن را از عصر تجارت بینالمللی متفاوت میسازد. با توجه به ژئواکونومیک محور شدن جهان در این فرایند، شاخص جدیدی در بین شناسههایی ژئوپلیتیکی اهمیت و ارزش بیشتری را به دست آورد. این شاخص امنیت اقتصادی نام دارد. زمانی که بتوان آن را به نوعی کمی و محاسبه کرد، مشاهده میشود که تا چه حد توانایی پژوهشگران در تحلیل تفاوتهای ژئواکونومیکی، تبیین دلایل و عوامل اختلاف شکاف بین کشورهای غنی و فقیر و علل ظهور برتریهای ژئواکونومیکی در سطح جهان، افزایش پیدا میکند. در این مقاله ضمن پرداختن به ادبیات تجربی و نظری موضوع، بر مبنای یک مدل مفهومی شاخص امنیت اقتصادی تبیین میشود. پس از احصای عوامل اصلی تشکیلدهنده آن، این شاخص برای 117 کشور جهان و برای تمامی سالهای دوره 1980- 2002، براساس اطلاعات شاخصهای بینالمللی از بانک اطلاعاتی WDI ، محاسبه شده است.براورد شاخص امنیت اقتصادی به روشی جدید از نتایج این مقاله است که بهوسیله آن محقق نه تنها توانسته است بهوسیله آن تحولات ژئو اکونومیکی جهان را به اجمال تحلیل قرار کند بلکه موفق شده است وضعیت این شاخص در ایران را در یک سیر تاریخی، با خود و در مقایسه با سایر کشورهای بررسی شده، مقایسه کند. در خاتمه، توصیههای سیاستی نیز در ارتباط با چگونگی ارتقای بیشتر شاخص امنیت اقتصادی کشور به منظور بهرهبرداری از تمام فرصتهای ژئواکونومیکی ایران، ارائه شده است.