مطالعه بصری جایگاه حضرت علی(ع) در نگارههای فتح خیبر (نسخ مجمعالتواریخ تیموری،خاوراننامه ترکمان، فالنامه،آثارالمظفر،روضهالصفا،حبیبالسیر و قصصالانبیا دوره صفوی)
نویسندگان
1 دانشیار گروه صنایع دستی، دانشکده هنرهای کاربردی، دانشگاه هنر تهران، تهران، ایران.
2 کارشناس ارشد هنر اسلامی ، گروه هنر اسلامی، مؤسسه آموزش عالی فردوس، مشهد، ایران.
doi
10.22034/ra.2022.534821.1078چکیده
فتح خیبر، روایتی دینی-تاریخی، اسباب استمرار و حیات ارزشهای ایدئولوژیک، باورها و احساسات دیرینه قومی- مذهبی یک ملت را فراهم آورده است. هدف، تحلیل و خوانش ترکیب بصری جایگاه علی (ع) در هفت نگاره فتح خیبر در نسخ مجمعالتواریخ، خاوراننامه، آثارالمظفر، روضهالصفا، حبیبالسیر و قصصالانبیا از دوره تیموری تا صفوی است. ازاینرو جایگاه بصری حضرت علی(ع) در نگارههای فتح خیبر در نسخ مجمعالتواریخ، خاوراننامه، آثارالمظفر، روضهالصفا، حبیبالسیر و قصصالانبیا چیست؟ رویکرد پژوهش، کیفی بوده و روش پژوهش، توصیفی- تحلیلی است. جمعآوری اطلاعات با مطالعات کتابخانهای بوده و جامعه آماری به صورت هدفمند، هفت نگاره با موضوع فتح خیبر، از میان نسخ مصور سه دوره تیموری، ترکمان و صفوی انتخاب شده است. نتایج و یافتهها نشان میدهد تمهیدات عینی و مستتر در نگارهها و عناصر بصری مطرح، تاثیرات روایی و اسطورهای، در بازنمایی تصویری روایت خیبر به کار گرفته شده است که علت اصلی آن را میتوان، نفوذ درجات گوناگون علایق و تفکرات شیعی پنداشت. هر کدام به نحوی در ارتباطی ناگسستنی با زمانه خویش، بیانی ارادتمندانه توأم با نمایشی از تقابل پیروزمندانه جبهه حق علیه باطل در حالتی اعجازگونه از نصرت الهی را به تصویر کشیده و در تمام موارد مرکزیت حضرت علی (ع)، قهرمان یکتای صحنه نبرد، حفظ شده است.
