ژئو‌پلیتیک و مذهب در نظام بین‌الملل: راهبردها و تحولات

نویسندگان

1 ـ ‌دانشگاه گیلان

doi
چکیده

نوشتار حاضر کنکاشی در تأثیر‌گذاری‌ها و تأثیرپذیری‌های متقابل ژئوپلیتیک و مذهب در نظام بین‌الملل است. در تحول دیدگاه‌های ژئوپلیتیک از کهنه به نو، آثار تأثیر‌گذاری مذهب را می‌توان دید. بررسی این تحولات در توضیح رهیافت‌های فکری و عملی سیاست‌گذاران بین‌المللی حائز اهمیت بسیاری است. در این عرصه حرکت احیاگرانة مذهب به‌شکل سریع و قدرتمندی شکل گرفته است و می‌توان آن را به‌عنوان روند سکولارزدایی نیز تعبیر نمود. نکتة قابل بررسی این است که چگونه رهیافت‌های مذهبی می‌توانند مرز‌بندی‌های وستفالیایی را تحت تأثیر قرار دهند و به‌این‌ترتیب فضای ژئوپلیتیک جهانی را دستخوش تغییر سازند. بنابراین به‌نظر می‌رسد واکاوی تعامل متقابل مذهب و ژئوپلیتیک می‌تواند رهگشای فهم چالش‌ها و تهدیدهای جهانی و نحوة مدیریت بحران‌ها باشد. در این نوشتار به مذهب به‌عنوان متغیر موردی اما مؤثر در تحول نگرش ژئوپلتیک آمریکا نیز اشاره می‌شود. براین‌اساس نو‌محافظه‌کاران آمریکایی سرانجام در عرصة سیاسی این کشور سلطه یافته و از طرف مسیحیان دست راستی نیز مورد حمایت و پشتیبانی قرار گرفتند. به‌علاوه دیدگاه مذهبی بوش رئیس جمهور آمریکا نیز به‌عنوان متغیر مؤثر در‌این‌باره نقش آفرینی نموده است.