طراحی یک برنامه آموزشی مبتنی بر بازی‌های گروهی و ارزیابی اثربخشی آن بر بهبود نظریه ذهن و عزت‌نفس کودکان با کم‌توانی ذهنی خفیف

نویسندگان

1 دکتری تخصصی روان‌شناسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

2 دکتری تخصصی روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

doi
10.22054/jpe.2025.19399.2716
چکیده

یکی از نقایص اساسی کودکان با کم‌توانی ذهنی که در اغلب کارکردهای آن‍ها اختلال عمده‌ای ایجاد می‍کند، نظریه ذهن ضعیف است. این پژوهش به‌منظور طراحی یک برنامه آموزشی مبتنی بر بازی‍های گروهی و تعیین اثربخشی آن بر نظریه ذهن و عزت‌نفس کودکان با کم‌توانی ذهنی خفیف انجام شد. پژوهش حاضر یک پژوهش نیمه آزمایشی از نوع پیش‌آزمون- پس‌آزمون با گروه کنترل و پیگیری بود. جامعه آماری، کلیه دانش آموزان با کم‌توانی ذهنی خفیف شهر تهران در مقطع ابتدایی دوم بود که در سال تحصیلی 1402- 1401 در مدارس استثنایی مشغول به تحصیل بودند. نمونه پژوهش 28 دانش‌آموز پسر بود که با نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به‌طور تصادفی در دو گروه 14 نفره آزمایش و کنترل گمارده شد. ابزارهای پژوهش آزمون نظریه ذهن استیرنمن (1999) و مقیاس عزت‌نفس روزنبرگ (1965) بود. برنامه مداخله‌ای طی 24 جلسه 90 دقیقه‌ای بر روی گروه آزمایش اجرا و دو ماه بعد، پیگیری انجام شد. جهت تحلیل داده‍ها از تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر استفاده شد. نتایج نشان داد که برنامه آموزشی پژوهش حاضر از اعتبار و پایایی مناسبی برخوردار است. همچنین، این برنامه تأثیر معناداری بر بهبود نظریه ذهن و عزت‌نفس داشت (001/0p< ) و این تأثیر با گذشت دو ماه همچنان پایدار بود. والدین، معلمان، روان‍شناسان و مراکز توان‌بخشی می‍توانند از بازی‍های موجود در برنامه آموزشی این پژوهش جهت بهبود نظریه ذهن و عزت‌نفس کودکان با ناتوانی هوشی خفیف بهره بگیرند.