بررسی عوامل مؤثر بر رفتار شهروندی سازمانی در ایران (فراتحلیلی از تحقیقات موجود)

نویسندگان

1 استادیار گروه جامعه شناسی دانشگاه اراک، a-mirmohamadtabar@araku.ac.ir

doi
10.22083/scsj.2024.447212.1155
چکیده

رفتار شهروندی سازمانی یک مفهوم جدید در حوزه شهروندی در سازمان است و به رفتارهای داوطلبانه افراد اشاره دارد که بر سازمان تأثیر می‌گذارد. توجه به موضوع رفتار شهروندی سازمانی باعث شد که در سال­های اخیر تحقیقات زیادی درباره عوامل مؤثر بر رفتار شهروندی در محیط­های سازمانی انجام شود. به دلیل انجام متعدد تحقیقات با موضوع رفتار شهروندی سازمانی و ابهام در شناسایی مهم­ترین متغیرهای مستقل مؤثر بر این رفتار، در این تحقیق به صورت مروری مهم­ترین متغیرهای مستقل بر رفتار شهروندی سازمانی شناسایی می­شود. این تحقیق به روش فراتحلیل انجام شده است. همۀ مقالات معتبر علمی هستند که در سال­های 1390 تا 1400 با موضوع رفتار شهروندی سازمانی به عنوان جامعۀ آماری تحقیق در نظر گرفته شدند. بعد از فیلتر مطالعات براساس معیارهای ورود خروج، 35 مطالعه انتخاب و با نرم­افزار CMA2 تجزیه و تحلیل شدند. نتایج تحقیق نشان داد که در تحقیقات مرور شده رابطه 33 متغیر با رفتار شهروندی سازمانی مورد بررسی قرار گرفت. سه متغیر رضایت شغلی، تعهد سازمانی و عدالت سازمانی بیشترین اندازه اثر را با رفتار شهروندی سازمانی به خود اختصاص دادند. یافته­های اندازه اثرات در فراتحلیل نشان داد که اندازه اثرات بین رضایت شغلی و رفتار شهروندی سازمانی با 54/0 در حد بالا قرار دارد. اندازه اثرات ترکیبی تعهد سازمانی و رفتار شهروندی سازمانی با 44/0 در حد متوسط می­باشد. اندازه اثرات عدالت سازمانی و رفتار شهروندی سازمانی، معادل 40/0 و در حد متوسط قرار دارد.