عوامل ژئوپلیتیکی مؤثر بر شکلگیری سیاست خارجی سوریه در بحران لبنان (1975-1990م)
نویسندگان
1 ـ دانشگاه تربیت مدرس
doi
چکیده
سیاست خارجی کشورها تحتتأثیر مجموعهای بسیار پیچیده از عوامل و متغیرها شکل میگیرد که ارتباطی متقابل با یکدیگر دارند، با این توضیح که تصور کلی تصمیمگیرندگان عرصه سیاست خارجی از سیاست بینالمللی و درک و برداشت آنان از منافع ملی و قدرت ملی، نقش تعیینکنندهای در جهتگیریهای کلان آنان دارد، جغرافیای سیاسی و ویژگیهای ژئوپلیتیکی کشورها همواره به عنوان یکی از عوامل مهم و تأثیرگذار بر سیاست خارجی کشورها محسوب شده است. این تحقیق در پی یافتن رابطه بین دو متغیر ژئوپلیتیک لبنان و سیاست خارجی سوریه در لبنان است. به رغم اینکه عوامل بسیاری از جمله شخص حافظ اسد، ساختار سیاسی، حزب بعث و ارتش در شکلگیری سیاست خارجی سوریه نقش داشتهاند، اما تأثیر ویژگیهای ژئوپلیتیکی لبنان طی سالهای 1975-1990م. بر سیاست خارجی سوریه از این جهت مهم تلقی میشود که از یکطرف امنیت و منافع ملی سوریه را در معرض تهدید و آسیبپذیری جدی قرار داد و از سوی دیگر موقعیتی بسیار مناسب برای تأثیرگذاری سوریه بر معادلات منطقهای فراهم کرد. موقعیت جغرافیایی لبنان و جایگاه ژئوپلیتیک آن در روند جنگهای اعراب و اسرائیل و همچنین حضور تعداد کثیری از پناهندگان فلسطینی (که سبب حملات مکرر نیروهای اسرائیلی و اشغال بخشهایی از جنوب لبنان گردید)، سبب تشدید جنگ گروهها و جناحهای سیاسی دارای نفوذ در لبنان شد و در نهایت نبود ثبات، امنیت و حاکمیت سیاسی دولت لبنان، دخالت بسیاری از کشورهای خارجی در امور جاری این کشور را در پی داشت. تبدیل شدن لبنان به صحنه رقابت قدرتهای بزرگ و منطقهای، ویژگی عمده ژئوپلیتیکی لبنان طی سالهای بحران بود که سوریه را در موقعیتی قرار داد تا بناچار از طریق دخالت نظامی، منافع و امنیت ملی خود را تأمین کند.
