اثربخشی برنامه توانمندسازی شناختی با رویکرد بدنمندی بر بهبود مهارت‌های پیشاریاضی و حافظه فعال دیداری-فضایی در کودکان پیش‌دبستانی

نویسندگان

1 استادیار گروه آموزش‌وپرورش، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

2 دانشجوی دکتری روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

3 دانشیار گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

4 دانشیار گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

doi
10.22054/jpe.2024.77699.2678
چکیده

هدف از پژوهش حاضر تدوین و اعتباریابی برنامه توانمندسازی شناختی با رویکرد بدنمندی و اثربخشی آن بر بهبود مهارت‌های پیشاریاضی و حافظه فعال دیداری-فضایی در کودکان پیش‌دبستانی بود. روش پژوهش نیمه آزمایشی با پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه گواه بود و ازنظر هدف کاربردی و ازنظر شیوۀ جمع‌آوری داده‌ها در طبقۀ تحقیقات ترکیبی (کیفی-کمی) قرار می‌گیرد. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه کودکان 5 تا 7 ساله در مراکز پیش‌دبستانی شهر تهران در سال تحصیلی 1402-1403 بود که از بین آن‌ها، نمونه‌ای به حجم 30 نفر (15 نفر در گروه آزمایش و 15 نفر در گروه گواه) با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب و به‌صورت تصادفی گمارش شد. در مرحلۀ بعد دو آزمونِ مهارت‌های پایه ریاضی (کهن صدق، 1376) و خرده آزمون حافظه فعال دیداری-فضایی (حافظۀ مازها و یادآوری مکعب) از مجموعه آزمون حافظه فعال برای کودکان (ارجمندنیا، 1388) به‌عنوان پیش‌آزمون و پس‌آزمون اجرا شد. برای آزمون فرضیه‌ها از روش تحلیل کوواریانس استفاده شد. نتایج نشان داد برنامۀ توانمندسازی شناختی با رویکرد بدنمندی بر بهبود مهارت‌های پیشاریاضی در حیطه‌های اعداد و عملیات، اندازه‌گیری، محاسبات اولیه و هندسه و همچنین حافظه فعال دیداری-فضایی اثرگذار است. بر این اساس می‌توان گفت برنامه توانمندسازی شناختی با رویکرد بدنمندی به دلیل تکیه بر تجربیات مستقیمِ بدنی و حرکتی، سیستم عصبی، حسی، حرکتی و شناختی را هم‌زمان درگیر می‌کند.