نقش توسعه پایدار در آیندهی منطقه خلیج فارس (مطالعه مقایسه ای ایران و عربستان)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری روابط بین الملل، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی شاهرود، ایران
2 استادیار گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران
3 استادیار گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران
doi
10.22034/jgeoq.2025.544967.4334چکیده
خلیج فارس بهدلیل ذخایر غنی نفت و گاز و موقعیت ژئوپلیتیکی خود، با چالشهای زیستمحیطی، اقتصادی و اجتماعی متعددی روبرو است. این مطالعه نقش توسعه پایدار در آینده منطقه خلیج فارس را از طریق مطالعه تطبیقی ایران و عربستان سعودی را بررسی کرده است و هدف اصلی آن تحلیل رویکردهای متفاوت دو کشور در دستیابی به توسعه پایدار و تأثیرات آن بر آینده منطقه و نحوه بهرهگیری این دو کشور از پتانسیلهای موجود و همکاریهای منطقهای به منظور دستیابی به پایداری زیستمحیطی و اقتصادی بود. چارچوب نظری پژوهش بر نظریههای پایداری سهجانبه، عدالت اجتماعی، و مدیریت اکوسیستمی استوار بوده است. یافتهها نشان دادند که ایران و عربستان مسیرهای متفاوتی را در توسعه پایدار دنبال میکنند. عربستان سعودی با اجرای چشمانداز 2030 و پروژههایی مانند نئوم، بر تنوعبخشی اقتصادی، کاهش وابستگی به نفت، و افزایش سهم انرژیهای تجدیدپذیر تمرکز دارد. در مقابل، ایران با بهرهگیری از منابع طبیعی مانند انرژی خورشیدی و بادی، سعی در کاهش وابستگی به نفت دارد، اما با چالشهای جدی مانند تحریمها و مدیریت ناکارآمد منابع مواجه است. نتایج پژوهش نشان میدهد که همکاریهای منطقهای و بینالمللی، توسعه فناوری، و سیاستهای جامع محیطزیستی میتوانند به تسریع روند توسعه پایدار کمک کنند. در نهایت، تنوع اقتصادی، مدیریت منابع آب، کاهش اثرات تغییرات اقلیمی، و بهبود وضعیت اجتماعی از عناصر کلیدی توسعه پایدار در خلیج فارس هستند. این مطالعه بر اهمیت همکاریهای بینالمللی در تقویت پایداری زیستمحیطی و کاهش شکافهای اقتصادی تأکید داشته است.
