تعامل ویژگی های بومی نگارگری دکن با نگارگری ایرانی در نسخه فالنامه گلکنده/ خلیلی
نویسندگان
1 گروه نقاشی، دانشکده هنر، دانشگاه سوره، تهران، ایران.
2 کارشناس ارشد نقاشی. دانشکده هنر دانشگاه سوره تهران، ایران.
doi
10.22034/ra.2021.244949چکیده
فالنامه های مصور مجموعه کتاب هایی پیرامون دستورها و آداب و آیین فالگیری هستند که بنا بر شواهد از پیشینه کهنی برخوردارند و قدرت گرفتن صفویان و بهویژه در زمان حکمرانی شاهتهماسب این فالنامه ها گستردگی ویژهای یافتند. بهطوریکه تبدیل به یکی از گونههای کتابآرایی درباری شدند و نهتنها در ایران بلکه در قلمروهای دیگری چون عثمانی و قطب شاهی هند توجه ویژهای به آنها شد. یکی از انواع فالنامه های بهجامانده فالنامه ای ست که همزمان با حکومت صفوی و در اواسط قرن یازدهم هجری/ 17 میلادی در منطقه گلکنده، واقع در جنوب هند تصویر شده است. مسأله اصلی این پژوهش ریشه یابی سنت های تصویری نگارگری ایرانی و شناسایی مؤلفههای بومی در سبک نگاره های فالنامه است. هدف اصلی نیز شناخت تأثیرات نگارگری ایرانی بر نگاره های فالنامه مصور قطب شاهی است. ازاینرو این پژوهش با ترکیب روشهای تاریخی و توصیف سبکشناختی نگارههای فالنامه گلکنده و تحلیل آنها براساس معیارهای نگارگری نیمه اول صفوی، به دنبال نحوه تأثیرپذیری سبک این فالنامه از هنر نگارگری ایران و تعامل آن با ویژگیهای بومی دکن است. تحلیل ساختاری نگاره ها و بررسی نکات افتراق و اشتراک میان نگاره های موجود در این فالنامه با دیگر نگاره های عهد صفوی بیانگر این است که غالب عناصر موجود در نگاره های این فالنامه مانند فضاسازی و پوشش، تذهیب و تشعیر و همچنین استفاده از رنگ تخت و یکدست، سطوح دورگیری شده، کلاه قزلباش و مواردی ازایندست تحت تأثیر سنت های نگارگری ایرانی هستند درعینحال علیرغم غلبه سنت های نگارگری ایران در این فالنامه الگوی سبک شناختی نگاره ها کاملاً ویژگیهای نگارگری دکن را نشان می دهد ازجمله کاربرد وسیع رنگ طلایی، استفاده از پاورقی، رنگ مات و روحی و از همه مهمتر نوع چهره پردازی از ویژگی های بومی نقاشی دکنی هستند.
