تأثیر فرهنگ سیاسی شاه بر عدم توسعه سیاسی در دوره پهلوی دوم 1357-1332
نویسندگان
1 دانشیار گروه علوم سیاسی ، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
2 دانشیار گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
3 دانشیار گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران،
4 دانشجوی دوره دکتری رشته جامعهشناسی سیاسی،گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
doi
10.22034/scm.2025.441222.1728چکیده
واکاوی علل ناکامی توسعه سیاسی در دوره پهلوی دوم مورد تأمل بسیاری از پژوهشگران بوده است. بیشتر آنها عدم توسعه سیاسی ایران در این مقطع تاریخی را در ارتباط با ساختار قدرت سیاسی، رانتیر بودن دولت، ساختار اجتماعی و همچنین فرهنگ سیاسی اپوزسیون مورد بررسی قرار دادهاند اما پژوهش حاضر تلاش دارد تا با الهام از رویکرد وبری به متغیر فرهنگ و با روش تاریخی– تحلیلی به تأثیر فرهنگ سیاسی شخص محمدرضاشاه بر عدم توسعه سیاسی در دوره مورد بحث بپردازد. این پژوهش درصدد طرح این پرسش است که فرهنگ سیاسی محمدرضا شاه چه تأثیری بر عدم توسعه سیاسی در بازه زمانی 1357-1332 داشته است؟ برای پاسخ به این سوال این مقاله به بررسی عناصر فرهنگ سسیاسی محمدرضا شاه پرداخته و تاثیر آنها بر روند توسعه سیاسی در بازه زمانی مورد نظر را مورد واکاوی قرار داده است. پژوهش حاضر بر پایه این فرضیه نگاشته شده است که آمریت، کیش شخصیت، توهم توطئه و قانونگریزی بهعنوان برخی از عناصر فرهنگ سیاسی محمدرضا شاه با ایجاد تمرکز در قدرت و همچنین شخصی کردن آن مانع از مشارکت سیاسی جامعه- بهعنوان یکی از مهمترین ارکان توسعه سیاسی- در دوره پهلوی دوم 1357-1332 بوده است.