مطالعه تطبیقی بازنمود روایات تصویری اسارت والرین به دست شاپور در نقش برجسته نقش رستم و برخی از نقاشی های غربی
نویسندگان
1 کارشناس ارشد پژوهش هنر، دانشکده هنر و معمارى، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.
2 استاد تاریخ هنر، دانشکده هنر و معمارى، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.
doi
10.22034/ra.2021.523883.1005چکیده
نبرد ادسا یکی از جنگهای معروف و مهم بین دو امپراتوری شرق (ساسانیان) و غرب (رومیان) در زمان خود و در دوران پساز آن بوده است. شاپور، دومین شاهنشاه ساسانی طلایهدار سپاه ساسانی درنبرد با رومیان در جنگهای متوالی با رومیان بود. بنابر روایات، وی سه نبرد با رومیان داشته است، نبرد سوم در سال260 میلادی و در ادسا (منطقهای در ترکیه) با والرین روم اتفاق افتاد. پس از شکست سپاه رومیان توسط شاپور، سربازان و فرماندهان و خود والرین همگی به اسارت وی درآمده و اسیر و زندانی میشوند. شاپور به سبب چنین پیروزی بزرگی فرمان داد تا صحنه پیروزی خود را در چندین مکان حک کنند. نقش رستم یکی از مکانهایی است که در آنجا، صحنه پیروزی شاپور در نبرد ادسا و زانوزدن و تحقیر والرین رومی بهصورت نقش برجسته به نمایش درآمده است. این صحنه پیروزی شاپور و تحقیر پادشاه رومی، علاوه بر نقش برجستهها، بهعنوان یک حادثه مهم تاریخی در قرون بعدی نیز تصویرسازی شدهاند، اما در برخی از آثار نقاشی غرب این روایت بهگونهای متفاوت روایت و تصویر شده است.این پژوهش قصد پاسخ به این سؤال را دارد که: «دلیل تفاوت در بیان روایت نحوه رفتار شاپور با والرین در این نبرد در برخی آثار نقاشی غربی چیست؟» نتیجه مطالعه نشان میدهد که در بیشتر آثار نقاشی غربی با این موضوع، دلیل تحقیر والرین و احساس پشیمانی در چهرۀ وی، منتسب به روایات عقوبت شکنجه کنندگان و آزاردهندگان مسیحیان اولیه است. برخی مورخین غربی بهواسطه تعصب مذهبی که داشته و همچنین مسیحیانی که تحت فشار و آزار و اذیت امپراتور والرین قرار داشتهاند، ذلت و خواری برای وی و بدرفتاری شاپور با او را دست انتقام خدا دانستهاند و همین امر منجر به گزافهگوییها و وارونه جلوه دادن این داستان شده است. این تحقیق به روش توصیفی و تحلیلی انجام شده است.
