نقش «پیشرفت اقتصادی» در «جهانی‌سازی فرهنگ اسلامی» از منظر قرآن کریم

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد تفسیر و علوم قرآن، دانشکدۀ مشهد، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، قم، ایران.

2 دکتری اقتصاد اسلامی، کارشناس مسئول پژوهش هیئت اندیشه‌ورز اقتصاد و الگوی پیشرفت اسلامی، حوزۀ علمیۀ خراسان.

3 استادیار علوم قرآن و حدیث، گروه علوم قرآن و تفسیر، دانشکدۀ مشهد، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، قم، ایران.

doi
10.22126/ipes.2020.4614.1185
چکیده

جهانی‌سازی یا جهانی‌شدن فرایندی است که اکنون درجهت تحمیل ارزش‌های غرب به دیگر ملت‌ها تعریف و دنبال می‌شود؛ حال‌آن‌که جهانی‌سازی فرهنگ اسلامی از مهم‌ترین اهداف اسلام است که در رسیدن به نظم نوین جهان نیز نقشی اساسی دارد. یکی از راه‌برد‌های جهانی‌سازی فرهنگ اسلامی «پیشرفت اقتصادی» است که چگونگی ارتباط میان این دو متغیر مسئلۀ اصلی در این مقاله است. درصورت اثبات و تبیین این راه‌برد، مدیریت و جهاد اقتصادی حائز مرتبۀ جدیدی بسیار فراتر از تأمین معیشت مسلمانان و رفاه دنیوی ایشان می‌شود و حکمت تمرکز ره‌نمودها و شعارهای رهبر انقلاب در این حوزه نیز آشکارتر می‌گردد. روش در این پژوهش تحلیلی و استنباطی در چهارچوب نظری اقتصاد سیاسی است و یافته‌ها نشان می‌دهد که «پیشرفت اقتصادی» برمبنای تفکر اسلامی مؤلفه‌هایی بسیار متفاوت با توسعۀ اقتصادی موردنظر غرب دارد. این متغیر از جهات مختلف ازجمله ابتنای جدی پیشرفت اقتصادی بر مبانی فرهنگ اسلامی، ایجاد رقیب و گاه بدیل مناسب برای نظام‌های اقتصادی سکولار، اثبات کارآمدی نظام اسلامی از طریق تأمین نیازهای اساسی مردم، اعتلای فرهنگ اسلامی در سایۀ نشاط و جلب مشارکت‌های اجتماعی، افزایش تعاملات بین‌الملل، تأمین هزینه‌های تبلیغ و رسانه، و افزایش ایمان و عرق مذهبی مسلمانان می‌تواند موجبات جهانی‌سازی فرهنگ اسلامی را فراهم کند و تحقق آن را تسریع بخشد.