تحلیل ابیاتی از دیوان خاقانی شروانی همراه با نقد شروح پیشین
نویسندگان
1 دانشگاه اصفهان
2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اصفهان
doi
10.22099/jba.2018.26286.2757چکیده
خاقانی شروانی یکی از بزرگترین و خاصترین شاعران فارسیزبان است. پیچدگی و چندلایگی اشعار این شاعر یکی از وجوه ممتاز و خاصبودن شعر اوست. گواه دشواری اشعار او، وجود انواع شروح متقدم چون شادیآبادی و شروح متأخر معروف است. دریافت اشعار خاقانی به توغّل در انواع علوم قدیمی مثل نجوم، طب، تاریخ و اساطیر، قرآن و حدیث، فنون بلاغت و جامعهشناسی اثر نیاز دارد که بیتوجهی به آنها مخاطبانش را به بیراهه میبرد. در این مقاله، تکیه بر ابیاتی است که از نظر پژوهشگران به دلایل مذکور به غلط شرح شده است؛ همچنین ضمن اشاره به شرح و نظر شارحان، شرح آنان بررسی و نقد شده و در نهایت برای هر بیت معنایی که درست به نظر میرسد، با توجه به دلایل درونمتنی، برونمتنی و پیرامتنی به دست داده شده است. در پایان مقاله نیز نحوهی قرائت یک کلمهی جغرافیایی (ابهر) که تاکنون در شعر خاقانی مغفول مانده، بررسی شده است.