فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سفال‌ها در طول تاریخ پر فراز و نشیب ایران، همواره هنری جاودان و ماندگار بوده‌اند و در هر دوره باورها و افکار حاکم بر جوامع را در نقوش خود انعکاس داده‌اند. در این میان سفال‌های دوره سلجوقی بسیار حائز اهمیت هستند. نقوش این سفال‌ها اغلب در فضایی اسطوره‌ای ـ حماسی ترسیم شده اند. برخی از این نقوش حاوی مضامینی هستند با بن‌مایه تقابل نور و ظلمت، که اصل بنیادین حکمت ایران باستان است. در این مقاله، که به روش کیفی است، به بررسی تأثیر این بن‌مایه کهن ایرانی بر نقوش سفال‌های دوره سلجوقی اشاره می شود. در نتیجه پژوهش مشخص می شود که تداوم بنیان‌های حکمت ایران باستان که در آن نور، قطب خیر و مثبت و ظلمت، قطب شر و منفی است، در سفال‌های دوره سلجوقی به خصوص در نقوشی که تحت تأثیر شاهنامه فردوسی ترسیم شده اند، دیده می شود. سفال‌ها دارای نقوشی هستند که یا به طور مستقیم نمادهای نور و ظلمت یا خیر و شر در آن‌ها ترسیم شده و یا محتوا و درون‌مایه نقوش نشان از تقابل این دو قطب دارد. مقاله حاضر با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی عهده‌دار بررسی تداوم این بن‌مایه کهن ایران باستان بر نقوش سفال سلجوقی است.