دانشگاه و همبستگی ملی؛ تحول مفهوم فردی شهروندی به رویکرد اجتماعی

نویسندگان

1 دانشیار گروه دروس عمومی و معارف اسلامی دانشگاه هنر اصفهان. اصفهان. ایران. mattarzadeh1@gmail.com

doi
10.22083/scsj.2023.390744.1099
چکیده

تحقق مفهوم شهروندی در التزام به رعایت حقوق یکدیگر در تعامل اجتماعی، زمینۀ ایجاد همبستگی ملی را فراهم می‌سازد. بی‌تردید سرمایه‌گذاری هرچه بیشتر در حوزه «عقلانیـت فرهنگی» به معنای توانایی‌های کلامی و زبانی در تسهیل ارتباط مفاهمه‌ای، می‌تواند در نیل به این مهم مؤثر واقع شود. به‌طورکلی نهاد آموزش (آموزش‌وپرورش و آموزش عالی) هر جامعه‌ای نه از طریق صِرف آموزه‌های نظری، بلکه از رهگذر «جامعه‌پذیری عمومی، ادغام و سازگاری اجتماعی»، آحاد جامعه را با گذر از مفهوم تنگ منفعت‌گرایی فردی و گشودن افق‌های مصالح عمومی، با مفهوم بلند شهروندی اجتماعی آشنا می‌سازد. این نوشتار با مفروض دانستن نقش دانشگاه در ایجاد احساس همبستگی عمومی، بر آن است تا با استفاده از شیوه مطالعه کتابخانه‌ای و با بهره‌گیری از روش توصیفی ـ تحلیلی، چگونگی تحقق و برآمدن مفهوم شهروند اجتماعی از رهگذر کارکرد این نهاد آموزش عالی را مورد بررسی قرار دهد. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد دانشگاه در تمهید زمینه‌های ساختاری و ذهنی لازم بـرای رشـد «عقلانیـت فرهنگی» از رهگذر تقویت دغدغه «منش اخلاقی» به موازات پیگیری دغدغه «دانایی- مهارت» و درنتیجه ایجاد حس همبستگی ملی، در تبدیل فرهنگ شهروندی به رویکردی اجتماعی، نقش برجسته‌ای ایفا می‌نماید.