مطالعه پیکرک های انسانی شمال شرقی ایران باستان و آسیای میانه در عصر مفرغ از منظر ریخت‌شناسی(نوع مقاله پژوهشی)

نویسندگان

1 استاد د انشکد ه هنر و معماری، د انشگاه سیستان و بلوچستان، زاهد ان، سیستان و بلوچستان، ایران.

2 د انش آموخته کارشناسی ارشد پژوهش هنر، د انشکد ه هنر و معماری، د انشگاه سیستان و بلوچستان، زاهد ان، سیستان و بلوچستان، ایران.

doi
10.22034/ra.2020.241729
چکیده

دوره­ ی مفرغ یکی از مهم‌ترین ادوار باستانی در ایران است. در این عصر رابطه­ ی بازرگانی و تجاری گسترده ­ای بین شمال شرق ایران باستان و آسیای میانه بوجود آمده بود. در جریان این تعاملات ارتباطات قابل‌توجه فرهنگی و هنری بین این دو منطقه دیده می‌شود. پیکرک­ های انسانی در قبور مناطقی در شمال شرقی ایران باستان و آسیای میانه یافت شده­ اند که به‌صورت تجریدی و انتزاعی از جنس گل و سنگ با قطر کم ساخته ‌شده و از ظرافت و دقت زیادی برخوردارند که می‌تواند بازگوی ارتباط و برهم کنش‌های این دو منطقه در عصر مفرغ باشد. هدف از پژوهش حاضر، یافتن پاسخ این پرسش است که: پیکرک‌های انسانی شمال شرقی ایران باستان و آسیای میانه از لحاظ ریخت و کاربرد چه رابطه ای با هم داشته اند؟ در دوره مفرغ بیشترین پیکرک­ های پیداشده را زنان تشکیل می ­دهند. این آثار ازلحاظ ساختار و فرم بدن به شیوه انتزاعی و با لطافت، دقت و ظرافت قابل ‌ملاحظه‌ای در اندازه ­های کوچک از جنس سنگ و گلِ‌ رنگی ساخته شده ­اند و بر اندام­ های مادینگی تأکید داشته ­اند. این پیکرک ­ها علاوه بر کاربرد مذهبی و آیینی، به مفهوم باروری و زایش اشاره دارند. پژوهش حاضر با استفاده از داده‌های کتابخانه ­ای و به روش تطبیقی ـ توصیفی انجام‌گرفته است.