تحلیل انتقاد ی گفتمان مسلط بر صورتگری حضرت پیامبر(ص) د ر مکتب ایلخانی (نوع مقاله: پژوهشی)

نویسندگان

1 دانشجوى دکترى تاریخ تطبیقى و تحلیلى هنر اسلامى، دانشگاه هنر تهران، ایران

2 استادیار دانشکده هنر و علوم انسانى، دانشگاه شهرکرد، ایران

3 .دانشیار تاریخ تطبیقى و تحلیلى هنر اسلامى، دانشگاه هنر تهران، ایران

doi
DOI:10.29252/rahpooyesoore.7.3.29
چکیده

یکی از نخستین کتاب‌هایی که پس از اسلام آغازگر تحولاتی د ر هنر نگارگری ایران بود  و پس از قرن‌ها به‌صورتگری حضرت پیامبر(ص)پرد اخت، کتاب جامع التواریخ اثر خواجه رشید الد ین فضل‌الله همد انی بود  که د ربرد ارند ه نگاره‌هایی با موضوع زند گانی و توصیف پیامبر اسلام(ص) است. لذا پژوهش حاضر د ر پی پاسخ به این پرسش شکل گرفت که چگونه مقوله تصویرگری پیامبر(ص) که تا پیش از این مقوله‌ای نارایج و حتی انجام آن نزد یک به احتیاط بود ، د ر گفتمان حاکم د وره ایلخانی به امری طبیعی بد ل شد ؟ پاسخ‌د هی به این پرسش با استفاد ه از روش تحلیل انتقاد ی گفتمان فرکلاف میسر شد . نتایج پژوهش حاکی از آن است که حکومت ایلخانی با پذیرش برخی ارزش‌های ایرانی، یعنی اسلام و تشیع و با کنار هم‌نشانی آن با برخی ارزش‌های مغولی، پیش‌متن‌هایی از د و تمد ن ایرانی- اسلامی و مغولی را برگرفته و د ر یک گفتمان بیناتمد نی، آثاری بینامتنی را خلق کرد ند  که هم از جانب شهروند  ایرانی مسلمان قابل‌پذیرش بود  و هم سیطره مغولان بر این سرزمین را امری طبیعی جلوه می‌د اد . به‌عنوان مثال د ر نمونه مطالعاتی این پژوهش با انتخاب موضوعی تاریخی از د وره اسلامی و هم‌نشانی آن با برخی ارزش‌های مغولی، مطلوب خود  را به شیوه‌ای بصری به منصه ی ظهور رساند ه‌اند .