فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: مطالعات فراتحلیل با هدف تجمیع اطلاعات متنوع موجود در مقالات پژوهشی به روشی نظام‌مند و تکرارپذیر اجرا می‌گردند. تاکنون، مطالعات فراتحلیل در جمعیت گوسفندان ایرانی تنها به‌منظور برآورد وراثت‌پذیری صفات محدودی انجام گرفته است. هدف از اجرای این مطالعه در وهلۀ اول بهره‌گیری از اطلاعات مندرج در مقالات پژوهشی جهت محاسبۀ میانگین‌های وزنی و پارامترهای ژنتیکی برای 23 صفت تولیدی و تولیدمثلی با هدف استفاده در برنامه‌های ملی اصلاح ‌نژاد گوسفندان بومی ایران بوده است. ایجاد دیدگاه کلی دربارۀ دامنه تغییرات پارامترهای ژنتیکی، معرفی صفات با پتانسیل اصلاح‌پذیری بالاتر و مشخص‌نمودن نیازهای تحقیقاتی آینده از دیگر اهداف دنبال‌شده در این مطالعه می‌باشد.روش پژوهش: تعداد 279 مقاله به‌منظور اجرای فراتحلیل پارامترهای ژنتیکی صفات رشد و باروری در گوسفندان بومی ایران از تمامی پایگاه‌های اطلاعاتی داخلی و خارجی جمع‌آوری گردید. از این میان 210 مقاله برای صفات رشد و 69 مقاله برای صفات تولیدمثلی موردارزیابی قرار گرفت. ناهمگنی موجود در داده‌ها با استفاده از آمارۀ I2 موردارزیابی قرار گرفت و به سبب وجود مقادیر بالای ناهمگنی در میان مطالعات، مدل اثرات تصادفی به‌منظور اجرای فراتحلیل به‌کار گرفته شد. اعتبار برآوردهای صورت گرفته به‌کمک آمارۀ خطای استاندارد نسبی (RSE) موردارزیابی قرار گرفت.یافته‌ها: بیش‌ترین و کم‌ترین ضریب تغییرات در میانگین‌های وزنی صفات تولیدی به‌ترتیب برای صفت افزایش وزن روزانه از شیرگیری تا شش ماهگی (45/45 درصد) و نسبت کلیبر از تولد تا از شیرگیری (74/10 درصد) بود. وراثت‌پذیری مستقیم این صفات از 101/0 برای صفت نسبت کلیبر از شیرگیری تا شش ماهگی تا 222/0 برای صفت وزن بدن در شش ماهگی برآورد گردید. برای صفات تولیدمثلی، بیش‌ترین و کم‌ترین ضریب تغییرات به‌ترتیب برای صفت مجموع وزن از شیرگیری در هر زایش (91/30 درصد) و نرخ زنده‌مانی بره‌ها تا شیرگیری (62/5 درصد) محاسبه گردید. هم‌چنین وراثت‌پذیری مستقیم صفات تولیدمثلی از 040/0 برای نرخ آبستنی تا 130/0 برای مجموع وزن تولد بره‌ها در هر زایش برآورد گردید.نتیجه‌گیری: در این مطالعه وراثت‌پذیری صفات تولیدی گوسفندان بومی کشور از کم تا متوسط برآورد شد. به سبب مشاهدۀ ضریب تغییرات زیاد در بروز فنوتیپی صفات رشد، پیشنهاد گردید تا علاوه بر اجرای برنامه‌های ملی اصلاح ‌نژاد و انتخاب‌ براساس خصوصیات فنوتیپی، نقش کلیدی عوامل محیطی نظیر نژاد، سیستم پرورش، مدیریت تغذیه و بهداشت در اجرای برنامه‌های اصلاح نژادی مورد توجه اصلاح‌گران قرار گیرد. هم‌چنین مشخص شد، وراثت‌پذیری و ضریب تغییرات در مهم‌ترین خصوصیات تولیدمثلی گوسفندان ایران بسیار کم‌تر از مقادیر موردنیاز به‌منظور اجرای برنامه‌های اصلاح ‌نژادی و انتخاب‌ از طریق خصوصیات فنوتیپی می‌باشد. از این‌رو پیشنهاد گردید، ارتقای صفات تولیدمثلی در گوسفندان بومی ایران با بهره‌گیری از روش‌های نوین نظیر انتخاب براساس نشانگرهای ژنی صورت پذیرد.