برازش مدل علی مبتنی بر اختلالات رفتاری برونی‌سازی شده براساس کارکردهای اجرایی مغز با نقش میانجی مهارت‌های اجتماعی در دانش‌آموزان با اختلال نارسایی توجه/ بیش‌فعالی

نویسندگان

1 دانشیار گروه روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

2 دانشجوی دکتری روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

3 دانشجوی دکتری روان‌شناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

4 دانشجوی دکتری روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

doi
10.22054/jpe.2023.74206.2587
چکیده

ناسازگاری‍ها و اخـتلالات رفتـاری در بزرگ‌سالی و نوجـوانی اغلب از بی‍توجهی به مسائل و مشکلات عاطفی- رفتار‍ی کودک ناشی می‍شود. از این‍رو، هدف پژوهش حاضر برازش مدل علی مبتنی بر اختلالات رفتاری برونی‍سازی شده بر اساس کارکردهای اجرایی مغز با نقش میانجی مهارت‍های اجتماعی در دانش‍آموزان با اختلال نارسایی توجه/ بیش‍فعالی انجام شد. این مطالعه ازنظر هدف، کاربردی و از پژوهش‍های توصیفی-همبستگی محسوب می‍شود. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل تمام دانش‍آموزان دوره ابتدایی شهر مشهد در سال تحصیلی 1401- 1400 بودند که با استفاده از روش نمونه‍گیری هدفمند 209، دانش‍آموز به‌عنوان گروه نمونه انتخاب شدند. برای جمع‏آوری داده‏ها از پرسشنامه سنجش اختلال نارسایی توجه/ بیش‍فعالی کانرز- فرم معلم، سیاهه‍ی رفتاری کودک آخنباخ - نسخه والدین، پرسشنامه رتبه‍بندی رفتاری کارکردهای اجرائی و پرسشنامه مهارت‍های اجتماعی (نسخه والدین) استفاده شد. نتایج نشان داد که مدل علّی رابطه بین کارکردهای اجرایی، مهارت‍های اجتماعی و اختلالات رفتاری برونی‍سازی شده در دانش‍آموزان با اختلال نارسایی توجه/ بیش‍فعالی بر اساس شاخص‌های مختلف برازش تأیید شد، کارکردهای اجرایی مغز و مهارت‍های اجتماعی بر اختلالات رفتاری برونی‍سازی شده اثر مستقیم دارند؛ علاوه بر این کارکردهای اجرایی از طریق مهارت‍های اجتماعی بر اختلالات رفتاری برونی‍سازی شده تأثیر غیرمستقیم دارد؛ بنابراین کارکردهای اجرایی و مهارت‍های اجتماعی نقش مهمی در اختلالات رفتاری برونی‍سازی شده در دانش‍آموزان با اختلال نارسایی توجه/ بیش‍فعالی دارند و هدف قراردادن این دو مؤلفه در درمان‌های روان‌شناختی، می‌تواند در کاهش اختلالات رفتاری مؤثر باشد.‌