بررسی عوامل مؤثر بر کاهش ریسک اقتصادی در واحدهای پرورش گاو شیری در شهرستان گرگان

نویسندگان

1 گروه تغذیه دام و طیور، دانشکده علوم دامی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

2 گروه تغذیه دام و طیور، دانشکده علوم دامی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

3 گروه مدیریت مرتع، دانشکده مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

doi
10.22069/ejrr.2025.20882.1884
چکیده

سابقه و هدف: صنعت دامپروری از فعالیت‌هایی است که نقش عمده‌ای در اشتغال‌زایی و تأمین امنیت غذایی جامعه ایفا می‌کند. فعالیت ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌در بخش کشاورزی به‌دلیل وجود ناپایداری همراه با مخاطره است. بیمه به‌عنوان یکی از روش‌‌‌‌‌‌‌های مدیریت خطر در دامداری‌ها بسیار حائز اهمیت می‌باشد، در واقع مدیریت‌ خطر یک روش پویا و فعال است که به مخاطره‌ها پاسخ می‌دهد و شامل دو بخش کاهش و کنترل خطر می‌باشد. هدف از این مطالعه بررسی اثرات بیمه‌ کشاورزی بر کاهش ریسک اقتصادی در گاوداریهای شهرستان گرگان و تعیین عوامل مؤثر بر کاهش تولید واحدهای مذکور می‌باشد.مواد و روش‌ها: اطلاعات مورد نیاز در این مطالعه، از طریق تکمیل 75 عدد پرسشنامه در واحدهای صنعتی پرورش گاو شیری شهرستان گرگان جمع‌آوری شده‌‌است. سپس از الگوی لاجیت برای تعیین اثر عوامل مختلف اقتصادی‌- اجتماعی استفاده شد. به‌منظور تجزیه‌و‌تحلیل اطلاعات گردآوری شده از نرم‌افزار Shazamاستفاده شده است. یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان داد متغیرهای هزینه تلقیح و آگاهی از مزیت بیمه در سطح 1 درصد، متغیرهای مالکیت دامداری، استفاده از دامپزشک، سابقه بیمه و ارزش دام در سطح 5 درصد و متغیرهای بیمه واحد و ریسک در سطح 10 درصد معنی‌دار بوده و از عوامل بسیار تأثیر‌گذار بر ریسک اقتصادی واحدهای دامداری منطقه می‌باشد. نتایج مقدار آماره نسبت راستنمایی LR)) برابر با 73/70 است. بنابراین با توجه به‌مقدار ارزش احتمال (P-value) ارائه شده، کل الگوی رگرسیونی برآوردی از لحاظ آماری در سطح یک درصد معنی‌دار است. نتیجه‌گیری: نتایج این مطالعه نشان داد که عوامل مختلفی همچون استفاده از خدمات دامپزشکی، هزینه تلقیح، سابقه بیمه و اقدام به بیمه کردن واحد دامداری، نقش مؤثری در کاهش ریسک اقتصادی در دامداری‌های شهرستان گرگان دارند. بر اساس این نتایج، چند پیشنهاد کلیدی جهت سیاست‌گذاری و بهبود وضعیت ارائه می‌شود: افزایش آموزش و آگاهی دامداران درباره مزایای بیمه، با توجه به نقش تعیین‌کننده‌ی آگاهی در پذیرش بیمه، پیشنهاد می‌شود برنامه‌های ترویجی هدفمند و مستمر در سطح روستاها و واحدهای دامداری اجرا شود. توسعه زیرساخت‌های بیمه‌ای با تمرکز بر اعتمادسازی با در نظر گرفتن نارضایتی بخشی از دامداران از عملکرد بیمه‌ها (مثل تأخیر پرداخت یا دقت کارشناسی)، توصیه می‌شود شرکت‌های بیمه و نهادهای ذی‌ربط، عملکرد خود را شفاف‌تر کرده و شاخص‌های رضایت مشتری را ارتقا دهند. تشویق مالکیت خصوصی و کوچک‌مقیاس در دامداری‌ها با توجه به افزایش ریسک در واحدهای مشارکتی یا بزرگ‌مقیاس، حمایت از دامداری‌های خصوصی با ظرفیت بهینه می‌تواند یکی از راهکارهای کاهش ریسک و افزایش تمایل به بیمه باشد. حمایت از دامداران باسواد و تحصیل‌کرده در ورود به صنعت دامپروری از آن‌جا که افراد با تحصیلات بالاتر تمایل بیشتری به استفاده از فناوری‌های نوین و خدمات بیمه‌ای دارند، پیشنهاد می‌شود سیاست‌های تشویقی مالی و آموزشی برای جذب این گروه در نظر گرفته شود. تأسیس صندوق‌های حمایتی مکمل بیمه دام با توجه به ناکافی بودن غرامت بیمه در برخی موارد، راه‌اندازی صندوق‌های مکمل برای جبران خسارات دامداران آسیب‌پذیر، می‌تواند کارآمد باشد.اجرای این راهکارها با توجه به داده‌های حاصل از این پژوهش، می‌تواند به کاهش ریسک اقتصادی و افزایش پایداری فعالیت‌های دامداری در سطح منطقه منجر شود.