فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نظامی از کارکردهای رمزی و بیان استعاری بن‌مایه‌های آئین مهر و زرتشت در منظومه هفت‌پیکر، بهره‌های فراوان برده است. عبور بهرام از هفت‌گنبد، به رنگ های مختلف، در روزهای هفته، با تأکید بر سیارات مربوطه، به‌عنوان روایت مرکزی و از طرف دیگر، مشابهت آن با نردبان هفت‌پله‌ای در آیین مهر، نشان از شناخت و وفاداری نظامی به این آیین‌ها در آثارش دارد. این امر، بر تفسیر دلالت‌های‌معنایی و اکسپرسیون رنگ ها در آثارش، تأثیرگذار بوده است. مسأله این است که در گنبد چهارم، دلالت‌های‌معنایی و اکسپرسیون رنگ قرمز، نشان از اجتناب او از مفاهیم این آئین‌ها و نیز شناخت او از مفاهیم رنگ قرمز در جهان اسلام دارد. سؤال این است: با توجه به ارتباط گسترده‌ی هفت‌پیکر با مفاهیم آیین‌ مهری، اکسپرسیون رنگ قرمز در این داستان، چگونه و براساس کدام اشارات صریح، با مفاهیم این رنگ در عرفان اسلامی مطابقت دارد؟ این مقاله با روش توصیفی‌‌تحلیلی و تطبیقی نشان می‌دهد، اکسپرسیون رنگ قرمز در هفت‌پیکر، نه بر اساس نجوم، آئین مهر و یا دین زرتشت، بلکه با تکیه‌بر مبانی عرفان اسلامی، در قالب کلیدواژگان خاصی که در این داستان، بر کسب خردمندی و لزوم عقلانیت تأکید‌ می‌کنند، قابل تفسیر و تحلیل است. همچنین، حصول مرتبه فنا، به‌عنوان غایت انسان و تفاوت آن در آئین مهر نیز قابل توجه است.