مطالعۀ جامعهشناختی فرهنگ تکدیگری خیابانی: مرور سیستماتیک پژوهش های تجربی
نویسندگان
1 استادیار گروه تاریخ و جامعهشناسی دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران (نویسنده مسئول) t.ashayeri@uma.ac.ir
2 دانشجوی دکترای جامعهشناسی فرهنگی دانشکده علوم اجتماعی ارتباطات و رسانه دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکز، تهران، ایران. jparvar@yahoo.com
3 دانشجوی دکتری جامعهشناسی سیاسی، دانشکده علوم اجتماعی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران elhamhoseinzade110@gmail.com
doi
10.22083/scsj.2022.361097.1067چکیده
تکدیگری به معنی گدایی کردن، درخواست پول و مواردی دیگری از این سنخ، از مردم در سطح خیابان، کوچه و محلات شهری است و از مسائل و آسیبهای اجتماعی حال حاضر جامعه ایرانی را شکل میدهد. تکدیگری بهعنوان یک کنش اجتماعی دارای علل اقتصادی، اجتماعی، روانی و فرهنگی است. هدف اصلی پژوهش مطالعه فرهنگ تکدیگری خیابانی با تکیه بر پژوهشهای تجربی صورت گرفته است. روش تحقیق از نوع مرور سیستماتیک است که محقق برای پاسخ به سؤالات پژوهش از آثار تجربی پیشین شامل مقالات، طرحهای پژوهشی، رسالههای ارشد، دکتری و کتب به روش تمام شماری و نمونهگیری تعمدی اقدام کرده است. نتایج نشان میدهد که به در کلانشهرهای ایران تکدیگری تبدیل به یک سبک فعالیت اجتماعی غیررسمی نسبتاً عادی شده و شهروندان آن را جزئی از پدیده اجتماعی قبول کردهاند. بر این اساس عوامل فرهنگی (فرهنگ فقر، خشونت نمادین و خشونت فرهنگی علیه متکدیان، محرومیت فرهنگی؛ سبک زندگی روزمرگی، تعلق و پذیرش در خردهفرهنگ خیابانی، عادتواره فرهنگی)؛ اجتماعی (کژ کارکردی ساختاری، ناتوانایی اجتماعی در ساماندهی بیکاران، طرد اجتماعی، بیسازمانی خانوادگی، فروپاشی سرمایه اجتماعی و فقدان هویت اجتماعی)؛ اقتصادی (فضای کسبوکار نامساعد؛ تضاد و شکاف طبقاتی، محرومیت نسبی، بیکاری، ناامنی شغلی، ناپایداری شغلی و فقدان توان سرمایهگذاری مالی) و روانی (احساس بیمنزلتی، داغ ننگ، احساس هویت ضایعشده، عزتنفس پایین، احساس بیگانگی و نفرت اجتماعی) در ظهور و تداوم چرخه فقر تکدیگری خیابانی مؤثر بوده است.