فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سفالینه‌ها، دست‌ساخته‌هایی هستند که نقوش شان رازهایی از گذشتگان به همراه دارند. ظروف سفالین، همواره وسیله‌ای مناسب جهت بیان تخیلات، اعتقادات و آیین‌های مردم زمان خود با استفاده از نقاشی‌ و پرداخت نقوش بوده‌اند. در این میان سفالینه‌های نیشابور در دوره سامانیان از جایگاه ویژه‌ای برخوردارند. این سفالینه‌ها به نوعی حلقه رابط میان دو دوره از مهم‌ترین دوره‌های تاریخ هنر ایران، یعنی هنر قبل و پس از اسلام، هستند و در بر‌گیرنده نقوش و تصاویر نمادینی که با آیین و رسوم ادیان پیش از اسلام در ایران ارتباط تنگاتنگ دارند. برخی از نقوش این سفالینه‌ها واجد مضامینی مأخوذ از آیین مهرپرستی است؛ مهرپرستی یکی از مذاهب آیینی مورد توجه و مطرح در ایران طی قرون متمادی پیش از ظهور اسلام است و در دوره اسلامی ایران نیز به صورتی دیگر تداوم یافته است. در این مقاله، که از جمله پژوهش های کیفی است، به بررسی تأثیرات این آیین کهن ایرانی بر نقوش سفال‌های نیشابور در دوره سامانیان اشاره می‌شود. این تأثیرات در برخی از این نقوش به صورت مستقیم و در برخی به صورت رمزی و در پوشش نمادهای برگرفته از آیین مهرپرستی مشهود است. گفتار حاضر با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی عهده‌دار بررسی این تأثیرات است.