واکاوی روششناسی پژوهشهای مانایی کسبوکار در کارآفرینی: رویکرد فراروش
نویسندگان
1 دانشجوی دکترا، دانشکده کارآفرینی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 استادیار، دانشکده کارآفرینی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 دانشیار، دانشکده کارآفرینی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
4 استاد، دانشکده کارآفرینی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
5 استاد، دانشکده کارآفرینی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22034/jstp.2026.12072.1945چکیده
پژوهش حاضر باهدف شناسایی و تحلیل نظاممند روششناسی مطالعات مانایی کسبوکار در حوزه کارآفرینی انجام شده تا شکاف موجود در پیشینه در زمینه نبودِ تصویری جامع از روندها، الگوها و کیفیت روشهای بهکاررفته در این حوزه را پر کند. باوجود رشد چشمگیر مطالعات مرتبط، مرور ادبیات نشان میدهد تنوع مفهومی و فقدان انسجام در طراحیهای پژوهشی، مانع از شکلگیری دانش منسجم و قابلتعمیم دربارة مانایی کسبوکار شده است. ازاینرو، این پژوهش با بهرهگیری از رویکرد فراروش و چارچوب "نقشه راه طراحی تحقیق"، به تحلیل کمی و کیفی ۱۲۲ مقاله پرداخت تا ساختار فلسفی، رویکرد، روش و راهبردهای پژوهش آنها را واکاوی کند. نتایج نشان داد که بخش عمدهای از پژوهشها در پارادایم تفسیری و با رویکردهای کیفی انجام شدهاند، درحالیکه بهکارگیری روشهای ترکیبی و تجربی بسیار محدود بوده است. این امر بیانگر نیاز جدی به توسعه الگوهای روششناختی چندوجهی و تقویت انسجام میان فلسفه، روش و تکنیکهای تحقیق است. نوآوری پژوهش در بهکارگیری چارچوب ساختاریافتة "نقشه راه طراحی تحقیق"، برای تحلیل تطبیقی روششناسی و ارائة تصویری جامع از وضعیت پژوهشهای مانایی کسبوکار نهفته است؛ امری که تاکنون در این حوزه صورت نگرفته بود. یافتهها علاوه بر تبیین روندهای روشی موجود، پیشنهادهایی برای ارتقای کیفیت مطالعات آینده ارائه میدهند؛ از جمله ضرورت گسترش مطالعات تجربی، استفاده از دادههای ترکیبی و طراحی پژوهشهای میانرشتهای. کاربردهای عملی نتایج میتواند برای پژوهشگران در طراحی طرحهای منسجمتر و برای مدیران کارآفرینی در انتخاب راهبردهای مبتنی بر شواهد جهت بهبود پایداری و تابآوری کسبوکار مؤثر باشد. در مجموع، این پژوهش مسیر تازهای برای توسعه روششناسی و تلفیق دادهها در مطالعات مانایی کسبوکار ترسیم میکند