فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در هنر نگارگری ایرانی- اسلامی، رنگ‌ نشانه‌ای از جهان قدسی و ملکوتی است، که در آن نور الهی نقش اصلی را ایفا می کند. حضور رنگ در این نقاشی‌ها پیامد باز شدن چشم دل هنرمند و دیدار او از عالم مثال و خیال می‌باشد. عنوان مقاله‌ی حاضر تفسیر نشانه شناختی رنگ از منظر حکمی در نگارگری ایرانی- اسلامی است، و هدف از آن تأویل معنا شناسانه‌ی رنگ به عنوان نشانه ی نمادین (بنابر تلقی پیرس) در این هنر است. نشانه شناسی علمی است که هدف خود را شناخت و تحلیل نشانه‌ها و نمادها می‌داند. بنابر تعریف پیرس نشانه چیزی است که جای چیزی دیگری می‌نشیند و بر معنا و مفهومی دلالت دارد. پیوند نشانه با معنامندی اصطلاح متن را پیش می‌کشد. بنابر تعریف متن عبارت از پیامی ثبت شده است و هر متن را می توان نظامی از نشانه‌ها دانست. در مقاله حاضر نگارگری ایرانی - اسلامی به منزله‌ی متنی فرهنگی منظور نظر قرار گرفته است، که در آن رنگ‌ها نظامی از نشانه‌هایی با معنا و دلالت‌های معنوی و حکمی برگرفته از عرفان ایرانی - اسلامی و رمز و نمادی از عالم مثال می‌باشند. روش پژوهش توصیفی و با استفاده از اسناد  و مدارک کتابخانه‌ای است. نتیجه مقاله روشن می‌نماید که تأثیر بینش معنوی عارفان اسلامی و حکمت فرهی در ایران باستان، نگارگران را بر آن داشته تا از مفاهیم مینوی رنگ به عنوان نشانه‌هایی از عالم مثال در آثار خود بهره بگیرند. رنگ در نگارگری ایرانی - اسلامی نماد و رمزی برای محاکات حقیقت عالم مثال است. فرضیه‌ی مقاله این است که از طریق نشانه‌شناسی «پیرس» و تعریف او از نشانه‌های نمادین می توان به تاویل دلالت‌های نشانه‌شناسانه‌ی رنگ در نگارگری ایرانی - اسلامی با  توجه به مفاهیم حکمی و عرفانی پرداخت.