تجارب زیستة دانشجویان معلول جسمی - حرکتی، از مشارکت در آموزش فراگیر

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مطالعات برنامه درسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 دانشجوی دکتری مطالعات برنامه درسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

3 دانشیار مطالعات برنامه درسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

4 دانشجوی دکتری مطالعات برنامه درسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

doi
10.22054/jpe.2022.66766.2432
چکیده

فراهم نمودن آموزش فراگیر، پایدار و قابل‌دسترس برای دانشجویان معلول، می­تواند ناشی از شناخت و حمایت از حقوق آنان باشد. هدف پژوهش حاضر، توصیف و فهم تجارب زیستة دانشجویان معلول جسمی – حرکتی، از مشارکت در آموزش فراگیر، در سطح آموزش عالی است. این پژوهش در سال تحصیلی 1399-1398 با ابتنای بر پارادایم تفسیری و رویکرد کیفی و با استفاده از روش پدیدارشناسی، از نوع روان‌شناختی (علمی) انجام شد. از میان جامعة دانشجویان جسمی _ حرکتی، تعداد 18 نفر از دانشجویان این طیف، با نوع معلولیت شدید و خیلی شدید، با استفاده از شیوه نمونه­گیری هدفمند انتخاب و در مصاحبة عمیق نیمه ساختاریافته مشارکت کردند. تجزیه‌وتحلیل داده­ها، هم‌زمان با جمع‌آوری داده­ها، به‌صورت دستی و با استفاده از الگوی پیشنهادی کلایزی[1] انجام شد. راهبردهای اعتباربخشی به داده­ها با استفاده از روش­های بازنگری ناظرین، بازنگری مشارکت‌کنندگان، تخصیص زمان کافی برای جمع‌آوری داده­ها و درگیری مداوم و مثلث سازی محقق انجام شد. یافته­ها در مضمون­های اصلی «معنای تحصیل»، «موانع دسترس‌پذیری»، «هزینه تحصیلی»، «ارتباطات انسانی» و «نقش سازمانی» و چندین مضمون فرعی دیگر استخراج شد. نتایج گویای این نکته مهم است که علی­رغم وجود نیروی انگیزه درونی قوی در دانشجویان معلول، جهت اثبات توانمندی­های خود و همچنین فضای ارتباطی حمایتی در گروه­های غیررسمی، این محیط دانشگاهی معلول­کننده و غفلت سازمانی است که، به‌عنوان سد محکم در مقابل دانشجویان معلول قرار می­گیرد و مانع تحقق اهداف مدل اجتماعی معلولیت و آموزش فراگیر می­شود. نتایج به‌دست‌آمده، هشدار می­دهد که عدم مناسب­سازی محیط دانشگاه، موجب شکست برنامه­های درسی تجربه­­شدة دانشجویان معلول جسمی- حرکتی خواهد شد.