فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

صندوق نوآوری و شکوفایی و پارک‌های علم و فناوری به‌عنوان نهادهای واسطه‌ای شبکه‌ساز نقش محوری در طراحی و تسهیل تعاملات میان شرکت‌های دانش‌بنیان دارند و  این پژوهش با هدف بررسی نقش این نهادهای واسطه ای در شکل دهی به پیشران های نوآوری انجام شده است. در این راستا رویکرد تحلیل شبکه‌های اجتماعی برای تحلیل روابط بین شرکت‌های دانش‌بنیان بکار رفته است. داده‌های تحقیق شامل ۶۲۲۴ شرکت دانش‌بنیان حاضر در ۱۴۱۹ رویداد شبکه‌ساز صندوق است که یک شبکه هم‌حضوری با ۲۷۰۶۲۳ ارتباط را تشکیل می‌دهد. بر مبنای این داده‌ها شبکه هم‌حضوری مدل‌سازی و شاخص‌های ساختاری کلان (چگالی، میانگین درجه، قطر، ضریب خوشه‌بندی) محاسبه شد. سپس با به‌کارگیری الگوریتم‌های شناسایی اجتماع، خوشه‌های فناورانه طبیعی استخراج و چهار شاخص مرکزیت (درجه، بینابینی، نزدیکی و مقدارویژه) برای هر شرکت محاسبه گردید؛ این شاخص‌ها با روش تصمیم‌گیری چندمعیاره تاپسیس تلفیق شده تا فهرست شرکت‌های مستعد برای تشکیل پیشران تولید شود. نتایج نشان می‌دهد که شرکت‌های مستعد در حوزه‌های متنوع فناوری متمرکز شده‌اند؛ که به ترتیب در فناوری اطلاعات و ارتباطات (حدود ۲۲.۵٪)، برق و الکترونیک و سامانه‌های خودکار (حدود ۲۲.۳٪)، ماشین‌آلات و تجهیزات پیشرفته (حدود ۲۰٪) و مواد پیشرفته (حدود ۱۳.۷٪) و قرار دارند. همچنین تحلیل نقش نهادهای واسطه‌ای نشان می‌دهد که تقریباً یک سوم از شرکت‌های دانش‌بنیان مستعد برای تشکیل پیشران‌های فناوری در پارک‌ها و مراکز رشد مستقرند و این سهم بسته به خوشه فناورانه متفاوت است. بر اساس یافته‌های این پژوهش، جایگاه شرکت‌ها در ساختار شبکه همکاری که از طریق شاخص‌های مختلف مرکزیت و نتایج الگوریتم‌های اجتماع‌سنجی سنجیده شده عامل اصلی تعیین «قابلیت پیشرانی» آن‌ها است. بر این اساس، چارچوب ارائه‌شده می‌تواند ابزاری عملیاتی برای سیاست‌گذاران در هدف‌گذاری حمایت‌ها و طراحی برنامه‌های شبکه‌ساز فراهم کند.