فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

صفات تولیدمثلی در گوسفند نقش مهمی در بهبود بهره‌وری گله و بازده اقتصادی دارند و مستقیماً بر نرخ بره‌زایی، باروری و بقای بره اثر می‌گذارند. مطالعه و جداسازی اثرات مادری (ژنتیکی و محیطی دائمی)، اثرات ژنتیکی افزایشی مستقیم اتوزومی و وابسته به جنس نقش بسزایی در در برنامه‌ های اصلاح‌نژادی و برآورد دقیق‌تر اجزای (کو)واریانس دارد. این پژوهش با هدف بررسی اثرات ژنتیکی افزایشی مرتبط با کروموزوم جنسی بر پارامترهای ژنتیکی صفات تولید مثلی میش، شامل میانگین وزن بره‌های متولد شده (LMWLB)، میانگین وزن بره‌های از شیر گرفته‌ شده (LMWLW)، مجموع وزن بره‌های متولد شده (TLWB) و مجموع وزن بره‌های از شیر گرفته‌ شده (TLWW) در گوسفند بلوچی انجام شد. مواد و روش ها: داده‌های فنوتیپ و شجره‌ای مورد استفاده در این مطالعه، مربوط به نوبت زایش اول، در ایستگاه اصلاح نژاد عباس آباد مشهد در طی سالهای 1370 تا 1395 جمع‌آوری شده‌اند. شجره با استفاده از نرم افزار CFC مورد بررسی قرار گرفت و خطاهای احتمالی شناسایی و رفع شدند. از رویه GLM در نرم افزار آماری SAS برای شناسایی اثر ثابت معنی‌دار که باید در مدل‌های حیوانی نهایی گنجانده شوند، استفاده شد. سال زایش و تعداد بره در هر زایش به عنوان عوامل غیر ژنتیکی شناسایی شده در مدل‌های خطی وارد شدند. بررسی اثرات ژنتیکی افزایشی اتوزومی و وابسته به جنس در واریانس ژنتیکی هر صفت با استفاده از نرم افزار WOMBAT و با رویه حداکثر درست‌نمایی محدود شده انجام شد. دوازده مدل حیوانی تک متغیره برای شناسایی اثرات ژنتیکی افزایشی اتوزومی، ژنتیکی افزایشی کروموزوم X و اثرات مادری (اثر ژنتیکی و اثر محیطی دائمی) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. برای مقایسه مدل ها و شناسایی بهترین مدل، معیار اطلاعات آکایک مورد استفاده قرار گرفت.یافته ها: بر اساس مقادیر AIC، مدلی که شامل اثرات ژنتیکی مستقیم افزایشی، اثرات مادری، کوواریانس بین اثرات ژنتیکی مستقیم و مادری و اثرات ژنتیکی افزایشی وابسته به جنس بود به عنوان بهترین مدل شناسایی شد. وراثت پذیری مستقیم (h_a^2) برآورده شده برای TLWB، LMWLB، TLWW و LMWLW برابر با 01/0±07/0، 02/0±08/0، 02/0±10/0 و 03/0±08/0 بود. برآوردهای وراثت‌پذیری اثرات ژنتیکی افزایشی وابسته به جنس برای این صفات (h_s^2) به ترتیب 01/0±05/0، 01/0±06/0، 01/0±05/0 و 01/0±05/0 بودند‌. وراثت پذیری‌های مادری (h_m^2) کمتر از وراثت پذیری مستقیم برای صفات مذکور و برابر با 01/0±04/0، 02/0±06/0، 01/0±03/0 و 02/0±03/0 برآورد شدند. نسبت واریانس ناشی از اثرات محیطی دائمی مادری به واریانس فنوتیپی برای صفات مورد مطالعه کمتر از وراثت‌پذیری مستقیم بود. کوواریانس‌های ژنتیکی بین اثرات ژنتیکی مستقیم و مادری برای همه صفات مثبت و بین 85/0 تا 93/0 متغیر بودنتیجه گیری: یافته های این پژوهش اهمیت در نظر گرفتن اثرات مادری (ژنتیکی و محیطی دائمی) و اثرات ژنتیکی افزایشی وابسته به جنس را در ارزیابی ژنتیکی صفات تولید مثلی در گوسفند بلوچی نشان داد. با توجه به اثرات معنی‌دار ژنتیکی افزایشی مستقیم وابسته به جنس، نادیده گرفتن این اثرات می‌تواند منجر به کاهش صحت ارزیابی ژنتیکی شود.