مدل فرایندی سیاستگذاری توسعه هوشمصنوعی در صنعت فینتک ایران
نویسندگان
1 دانشیار، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، ایران.
2 دانشیار، دانشکده مدیریت دولتی و علوم سازمانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، ایران
3 دکتری مدیریت فناوری اطلاعات، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، ایران
4 استاد، دانشکده مدیریت صنعتی و فناوری، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، ایران.
doi
10.22034/jstp.2025.12014.1912چکیده
فینتک (فناوری مالی) بهعنوان یکی از صنایع پیشرو در تحول دیجیتال، با بهرهگیری از هوشمصنوعی توانسته است مزایای رقابتی قابلتوجهی از جمله هوشمندی بیشتر، دادههای بزرگتر و در نتیجه عملکرد بهتری ایجاد کند. با این حال، گسترش کاربرد هوشمصنوعی در این صنعت، چالشهای مالی، قانونی، اخلاقی و اجتماعی متعددی را برای کسبوکارها، مصرفکنندگان و نهادهای حاکمیتی و نظارتی به همراه داشته که ضرورت سیاستگذاری نظاممند در این حوزه را آشکار میسازد. هدف این تحقیق، ارائه یک مدل سیاستگذاری فرایندی برای توسعه هوشمصنوعی در صنعت فینتک است. در این تحقیق با با مبنا قرار دادن فرامدل توسعه هوشمصنوعی در صنعت فینتک ایران با استفاده از روش مطالعه موردی، اقدام شده است. به این منظور 24 مورد شامل 6 مورد مستند مرتبط با موضوع تحقیق و 18 مورد مصاحبه شناسایی و تحت مطالعه موردی قرارگرفت. با هدف ایجاد فرایند سازمانیافته و امکان ارزیابی صحیح و عادلانهتر مصاحبهها، پروتکل مصاحبه بر اساس پروتکل مصاحبه اسپیکارد تنظیم گردید و سپس انجام مصاحبهها با نخبگان سیاستگذاری توسعه هوشمصنوعی و فعالان صنعت فینتک، بصورت عمیق و نیمه ساختاریافته و تا حصول کفایت نظری ادامه یافت. روش نمونهگیری در این تحقیق روش گلوله برفی و تجزیه و تحلیل دادهها با استفاده از تحلیل مضمون صورت پذیرفته است. تحلیل تفسیری متن در این تحقیق بر اساس روش هشت مرحلهای رابین و گیلهام و تحلیل مضامین با روش جایگاه مضمون در شبکه مضامین اتراید_استرلینگ انجام شده است.در نهایت مدل سیاستگذاری توسعه هوشمصنوعی در صنعت فینتک با پنجگام اصلی شامل بررسی و شناسایی، ارائه و تحلیل، اتخاذ سیاست، اجرای سیاست، ارزیابی و بازنگری و 22 مرحله ارائه گردید. همچنین ملاحظات راهبردی و عملیاتی مربوط به هر گام که از تحلیل مضامین احصاء شده بهدست آمده بود، جهت بهبود در کیفیت اجرای مدل توضیح داده شد.