بازسازی الگوی استفاده درزمانی از سنگخام در بین جوامع پارینهسنگی غرب زاگرسمرکزی در پناهگاه صخرهای باوهیوان کرمانشاه
نویسندگان
1 پژوهشگر پسا دکتری گروه زمینشناسی، دانشکدۀ زمینشناسی ، دانشکدگان علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران (نویسندۀ مسئول).
2 پژوهشگر موزۀ نئاندرتال، متمن، آلمان
3 پژوهشگر گروه پیشازتاریخ دانشگاه کلن، کلن، آلمان.
4 دانشیار گروه زمینشناسی، دانشکدۀ زمینشناسی، دانشکدگان علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22059/jarcs.2025.374793.143258چکیده
مجموعۀ غار و پناهگاه صخرهای باوهیوان بهعنوان یکی از محوطههای شاخص پارینهسنگی در غرب ایران، دارای سه دورۀ پارینهسنگی میانی، نوین و فراپارینهسنگی است؛ این محوطه دارای طیف وسیعی از انواع دستافزارسنگی بوده که توسط جوامع شکارورز-گردآورنده در هر سه دورۀ یادشده و بهطور مشخص توسط دو زیر گونۀ انسانی نئاندرتال و هوشمند در بازۀ زمانی تقریبی بین 80 تا 13.4هزار سال پیشازحال استفاده شده است. در این پژوهش ما نتایج اولیۀ سنجش کلاننمایی (ماکروسکوپی) مجموعهای تقریباً هزار قطعهای را ارائه میدهیم. نتایج پژوهش حاکی از این است که در طول زمان، استفاده از مواد خام سنگی دستخوش تغییر میشود به این ترتیب که جوامع پارینهسنگیمیانی از طیف متنوعتر موادخامسنگی استفاده کردهاند، اما در جوامع پارینهسنگینوین و فراپارینهسنگی بهتدریج شاهد راهبرد استحصال مواد خامسنگی انتخابگرایانه که بازتاب آن منابع محدودتر و با کیفیتتری هستیم. این دستآورد نشان از رفتارهای متنوع انسانی از دورۀ پارینهسنگیمیانی تا فراپارینهسنگی منطقۀ مطالعاتی دارد. همچنین بیش از 99% از سنگهای خام مصرفی توسط جوامع پارینهسنگی از انواع سنگهای کریپتو-میکروکریستالی رسوبی است که در محیط زمینشناسی اطراف باوهیوان وجود دارند و کمتر از 1% سنگهای استفاده شده از سایر انواع سنگهای آذرین و دگرگونی است.
