گونه‌شناسی و مطالعۀ ساختاری سفال‌های تل اسودِ دمشق، سوریه و پیشنهاد گاهنگاری محوطه با استفاده از آزمایش سالیابی ترمولومینسانس

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری باستان‌شناسی، گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران.

2 استادیار گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 دانشیار گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران (نویسندۀ مسئول).

4 استادیار گروه مرمت آثارتاریخی، دانشکدۀ حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران.

doi
10.22059/jarcs.2025.396851.143353
چکیده

یکی از مهم‌ترین محوطه‌های دورۀ نوسنگی در جنوب‌غرب سوریه محوطۀ تل اسود می‌باشد. این محوطه توسط «دوکنتنسن و استوردر» کاوش شده و تعداد محدودی قطعات سفال به‌دست آمده است. کاوشگران قطعات سفال شناسایی شده در تل اسود را به دورۀ نوسنگی باسفال نسبت داده‌اند، در صورتی که در بررسی‌های کارگاهی انجام‌یافته توسط نگارندگان، مشخص گردید که این قطعات سفالی به دوره‌های نوسنگی، مس‌وسنگ، مفرغ و  دوران تاریخی قابل انتصاب هستند. مسأله اصلی این پژوهش، گونه‌شناسی سفال تل اسود براساس فرم و تکنیک ساخت، و مشخص کردن تاریخ‌گذاری دقیق محوطه تل اسود براساس یافته‌های سفالی با استفاده از روش آزمایش سالیابی ترمولومینسانس می‌باشد؛ از این‌رو، تلاش خواهد شد به پرسش‌های طرح شده پاسخ داده شود؛ 1. یافته‌های سفالی تل اسود ازلحاظ گونه‌شناسی و مطالعۀ ساختاری به چه شکل قابل معرفی است؟ 2. تاریخ‌گذاری مطلق با استفاده از آزمایش سالیابی ترمولومینسانس تل اسود به چه شکل قابل تعیین می‌باشد؟ در این پژوهش، گونه‌شناسی براساس فرم و تکنیک ساخت به‌همراه آزمایش ترمولومینسانس انجام خواهد شد. سفال‌های این محوطه ازلحاظ فرم و تکنیک تزئین تنوع زیادی ندارند، ولی ازلحاظ تکنیک ساخت به‌نظر می‌رسد که سفالگران تل اسود در زمینۀ ساخت سفال تجربۀ کافی داشته‌اند. براساس نتایج تاریخ‌گذاری یافته‌های سفالی با استفاده از روش ترمولومینسانس می‌توان گفت که با توجه به این‌که استقرار در تل اسود از دورۀ نوسنگی بدون سفال آغاز شده است، ولی سفال‌های به‌دست آمده نشان‌دهندۀ دورۀ نوسنگی تا دوران تاریخی هستند.