گذار از تصوّف به تشیّع در ایران از عهد مغول تا پایان دوره صفویه (با تکیه بر نقش علما و نهضت تألیف و ترجمه)

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای تخصصی ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تاکستان ، تاکستان ، ایران

2 دانشیار، گروه ادیان و عرفان ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تاکستان ، تاکستان ،ایران. (نویسنده مسئول).

doi
10.22111/jrm.2025.50171.1240
چکیده

گذار از تصوّف به تشیّع در ایران از عهد مغول تا پایان دوره صفویه(با تکیه بر نقش علما و نهضت تألیف و ترجمه)چکیده:پژوهشگران در بررسی چرایی و چگونگی فرآیند استحاله تصوّف در تشیّع از عهد مغول تا پایان دوره صفویه به نقش عوامل مهمّی مانند نهاد قدرت، تساهل و تسامح دینی و بسیاری از عوامل و اجتماعی و سیاسی دیگر پرداخته‌اند. مع‌الوصف تاکنون به نقش محوری علما و نخبگان دینی و تأثیر نهضت تألیف و ترجمه در این دگرگونی فرهنگی به طور مستقلّ پرداخته نشده است. در این پژوهش با تمرکز بر دوره مغول تا صفویه، به نقش محوری علما و نهضت تألیف و ترجمه در این دگرگونی پرداخته شده است. هدف از این پزوهش بررسی نقش علما و نهضت تألیف و ترجمه در دگردیسی گفتمان تصوّف و فراگیر شدن گفتمان تشیّع در ایران در میان توده های مردم با لحاظ موقعیّت‌های تاریخی از عهد مغول تا پایان دوره صفویّه است. یافته های پژوهش نشان داد که که علما با بهره‌گیری از فرصت‌های تاریخی موجود و با اتّکا بر ابزارهایی چون تبلیغ، تألیف و ترجمه متون، نقش بسزایی در ترویج تشیّع و نهادینه‌سازی آن به عنوان مذهب رسمی در ایران داشته‌اند. این پژوهش به روش توصیفی - تحلیلی انجام گرفته است. واژه‌های کلیدی: تشیّع، تصوف، دوره مغول، دوره صفویه، نهضت تألیف و ترجمه