حکمرانی و هوش مصنوعی: روایت علم سنجی از دو داستان در هم تنیده
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری مدیریت فناوری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب، تهران، ایران
2 استادیار گروه مدیریت فناوری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب، تهران، ایران
doi
10.22034/jstp.2025.11814.1837چکیده
هوش مصنوعی، بهعنوان یکی از فناوریهای تحولآفرین، تأثیرات عمیقی بر جوامع و نظامهای حکمرانی دارد و این تاثیر در دو حوزه اصلی «حکمرانی هوش مصنوعی» و «کاربرد هوش مصنوعی در حکمرانی» مورد مطالعه قرار میگیرد. این پژوهش با هدف بررسی پیوند دوسویه میان این دو مفهوم و تبیین شباهتها، تفاوتها و همافزاییهای میان آنها، از تحلیل علمسنجی و ابزار Bibliometrix در محیط R استفاده کرده است. دادهها از پایگاه "وب آو ساینس" گردآوری و تحلیل شدهاند تا روندهای موضوعی، خوشههای مفهومی و نقاط تمرکز کلیدی در هر دو محور شناسایی شوند. یافتهها نشان میدهد که اخلاق، حکمرانی داده و تنظیمگری مسئولانه، نقاط مشترک کلیدی میان این دو حوزه هستند. در محور حکمرانی هوش مصنوعی، بر چالشهای نظارتی نظیر کاهش سوگیریهای الگوریتمی، شفافیت و پاسخگویی تمرکز شده است، در حالی که محور کاربرد هوش مصنوعی در حکمرانی بر بهینهسازی خدمات عمومی، تصمیمگیری دادهمحور و تقویت شفافیت نظامهای دولتی تأکید دارد. این پژوهش نشان میدهد که هوش مصنوعی و حکمرانی پیوندهای عمیقی با یکدیگر دارند و مطالعه ارتباط آنها میتواند دلالتهای سیاستی و پژوهشی قابل توجهی داشته باشد.
