تحلیلی اخلاقی از رابطه احساسی انسان و هوش مصنوعی
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامهطبابایی، تهران.
2 محقق پسادکتری، مرکز اخلاق در علم و علوم انسانی، دانشگاه توبینگن، توبینگن، آلمان
3 کارشناس ارشد فلسفه علم و فناوری، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، تهران.
doi
10.22034/jstp.2025.11773.1816چکیده
تعاملات میان انسان و فناوریهای تعاملی مبتنی بر هوش مصنوعی، بهویژه باتهای اجتماعی، ویژگیهای منحصربهفردی دارد که آن را از تعاملات انسان با انسان و سایر فناوریها متمایز میکند. استفاده کاربران از باتهای اجتماعی در جهان و به تبع آن در ایران روبه گسترش است که میتواند به شکلگیری پیوندهای احساسی میان کاربران و این ابزارهای هوشمند منجر شود. به دلیل ماهیت منحصربهفرد باتهای اجتماعی و انتظاراتی که شرکتها و تبلیغات در کاربران ایجاد میکنند، این فناوریها میتوانند موجب شوند کاربران به آنها نوعی عاملیت و احساسات نسبت دهند و پیوندهای عاطفی یکسویهای را با آنها برقرار کنند. این پیوندها مسائل اخلاقی، اجتماعی و روانشناختی قابلتوجهی را برای افراد و جوامع انسانی ایجاد میکند. این مقاله چالشهای اخلاقی مرتبط با روابط انسان و باتهای اجتماعی، از جمله نسبت دادن عاملیت و وابستگی عاطفی را بررسی میکند. علاوه بر این، سیاستها و راهحلهای احتمالی که برای کاهش این مشکلات پیشنهاد شدهاند، مورد بررسی قرار میگیرند و بر راهبردهایی تمرکز میشود که میتوانند به نگرانیها در مورد تأثیر این فناوریها پاسخ دهند. با تحلیل انتقادی این چالشها، این مطالعه بهدنبال ارائه توصیههای سیاستی است که به پیامدهای استفاده از باتهای اجتماعی در جامعه میپردازد. در نهایت، یافتهها نیاز به یک رویکرد متوازن را برجسته میکنند که هم مزایا و هم خطرات این فناوریها را در نظر بگیرد و اطمینان حاصل کند که ادغام آنها در زندگی روزمره با استانداردهای اخلاقی و ارزشهای اجتماعی همراستا است.