تحقیقات جدید دربارۀ کشف قبرهای سغدی در چین

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری تاریخ ایران باستان دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22059/jarcs.2025.383454.143305
چکیده

سُغدیانا یکی از قدیمی‌ترین دولت‌شهرهای شرقی در ایران باستان است که در جادۀ ابریشم باستانی واقع شده بود. براساس مدارک تاریخی و مواد باستان‌شناسی، مقبره‌های سُغدی زیادی در نقاط مختلفی از چین غربی کشف شده‌اند و گویا این مقبره‌ها توسط سغدیان مقیم این منطقه ساخته شده‌اند. بررسی این آثار نشان از آن دارد معماری ایرانی-چینی در این سازه‌ها به‌کار رفته است. مطابق اسناد تاریخی و متون چینی گویا این حقیقت است که سُغدیان به‌عنوان مقامات دولتی، بازرگانان و... وارد چین شدند و در این بخش از سرزمین‌های چین کسب‌وکارهای خانوادگی-تجاری برای خود ایجاد کرده و از این‌طریق در فرآیندهای تجارت، فرهنگ، تاریخ، دین و غیره، نقش مهمی ایفا نمودند. کشفیات باستان‌شناسی در منطقۀ دشت‌های مرکزی چین به‌طور قابل‌توجهی جایگاه استراتژیک و نقش سُغدیان و شهرهای سُغدی را در این تبادلات تقویت کرده است. با توجه به اهمیت این موضوع و اطلاعات غنی موجود در ادبیات چینی، این پژوهش به جمع‌آوری مقبره‌های کاوش‌شدۀ چینی پرداخته و قصد دارد، این داده‌ها را تحلیل کند؛ این‌که چگونه سُغدیان  توانستند در گذر زمان در جوار سایر شهرهای چین غربی به یکی از تأثیرگذارترین گروه‌های قومی در تغییرات سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، مذهبی، زبانی و فرهنگی سلسله‌های چینی تبدیل شدند.