تقارن بین تکنیک‌های آماده‌سازی سنگ مادر لووالوا در چین و تکنیک‌های موجود در مناطق آلتایی و مغولستان

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری باستان‌شناسی، مرکز باستان‌شناسی خاستگاه‌های انسانی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه ساوت‌همپتون، ساوت‌همپتون، انگلستان.

2 استاد مرکز باستان‌شناسی خاستگاه‌های انسانی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه ساوت‌همپتون، ساوت‌همپتون، انگلستان (نویسندۀ مسئول).

doi
10.22059/jarcs.2025.400441.143373
چکیده

در این پژوهش از چارچوب مطالعاتی مبتنی‌بر داده‌ها برای بررسی تنوع منطقه‌ای فناوری سنگ مادرهای لوالوا با هدف فهم میزان ثبات روش‌‌های تراشه‌برداری و تنوع تبادلات فناورانه در روسیه، مغولستان، و شمال چین استفاده شده است. ابتدا براساس گونه‌شناسی اریک بوئدا، سنگ‌مادرها به انواع محیطی، هم‌مرکز، دوقطبی، و تک‌قطبی طبقه‌بندی شدند؛ سپس به‌لحاظ کمّی ازطریق تصاویر دوبُعدی تحلیل شدند. در مغولستان، توالی‌های لوالوای محیطی و هم‌مرکز در اوج پیچیدگی و ثبات هستند؛ نمایه‌های تراکم جای برداشته‌ها در همۀ محوطه‌های نمونه‌برداری‌شده بیش از ۶۰% و هم‌بستگی میزان تنوع پایین است که نشانگر روش‌های تولید استانداردسازی‌شده است. در مقابل مجموعه‌های مربوط به روسیه تنوع بین‌محوطه‌ای را نشان می‌دهند؛ سنگ‌مادرهای هم‌مرکز از آنوی‌۱ به‌میزان چشمگیری یک‌دست هستند، درحالی‌که نمونه‌های هم‌زمان از کارابوم تنوع بالایی در اندازه را نشان می‌دهند. در شوییدونگو در چین سطح کلی فناوری کمّی پایین‌تر است؛ با این‌حال در لایه‌های ۶ و ۷ آن به‌وضوح روش‌های لایۀ ۸ که پایین‌تر است، منتقل شده‌اند. این مسئله نشانگر تداوم فناورانه است. در غار تونگتیان غرب چین، سنگ‌مادرها به‌وضوح پوشش سطح کمتری دارند و نواحی برداشت‌ تراشۀ کوچک‌تر است. این موضوع نشانگر مهارت فنی کمتری نسبت به محوطۀ شوییدونگو است. سنگ‌مادرهای دوقطبی روسی شباهت محدودی با نمونه‌های چینی دارند؛ درحالی‌که سنگ‌مادرهای هم‌مرکز از مجموعۀ کارا-تنش بسیار شبیه لایۀ ۷ شوییدونگو هستند. در محوطه‌های منفرد چینی لایه‌های مختلف به‌صورت متناوب با روش‌های چینی یا روسی شباهت دارند. این موضوع نشان می‌دهد به‌صورت موج‌های مکرر، معرفی و جذب و بازتولید تکنیک‌ها صورت گرفته است. در جمع‌بندی، فناوری لوالوا، فقط از طریق یک راه وارد چین نشده، بلکه از مسیرهای چندگانه و در زمان‌های مختلف به چین رسیده است. سرآغازهای لوالوای چین چندخاستگاهی هستند و احتمالاً راه‌های انتشار چندگانه در شمال اوراسیا وجود داشته است. به‌جای یک مسیر یک‌طرفه، این منطقه چشم‌اندازی درهم‌پیچیده بوده که در آن به‌صورت متداوم تعامل صورت می‌گرفته است.