تحلیل اخلاقی شرایط و مقررات استفاده از محصولات و خدمات شرکت‌های مبتنی بر هوش مصنوعی در ایران

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد دانشکده حکمرانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 استادیار دانشکده حکمرانی دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22034/jstp.2025.11769.1813
چکیده

این مقاله به بررسی «شرایط و مقررات» کسب‌وکارهای مبتنی بر هوش مصنوعی می‌پردازد و با هدف شناسایی موارد اخلاقی مرتبط و ارزیابی میزان تطابق آن‌ها با چارچوب‌های اخلاقی هوش مصنوعی انجام شده است. عبارت «شرایط و مقررات» به سندی اشاره دارد که رابطه قراردادی میان ارائه‌دهنده خدمات و کاربران را تنظیم می‌کند و معمولاً شامل سیاست‌های حریم خصوصی، شرایط استفاده از خدمات، حقوق و تعهدات کاربران و شرکت و همچنین سیاست‌های حفاظت از داده‌ها است. این تحقیق با استفاده از روش مطالعه مقطعی و تحلیل محتوای کیفی، به شناسایی و تحلیل کسب‌وکارهای ایرانی فعال در حوزه هوش مصنوعی پرداخته است. نمونه‌گیری از پلتفرم‌های مایکت و کافه‌بازار و جستجو در گوگل انجام شده و داده‌ها از وبگاه‌های رسمی و مستندات مرتبط جمع‌آوری، کدگذاری و بر اساس اصول اخلاقی تحلیل شده‌اند. در بخش کمی، امتیازدهی با طیف لیکرت و رتبه‌بندی با روش تاپسیس انجام شد. یافته‌ها نشان داد که شرایط و مقررات اغلب فاقد جزئیات عملیاتی کافی برای جلب‌اعتماد کاربران هستند و اصولی همچون تعادل قدرت، مسئولیت‌پذیری و واکنش اجتماعی در آن‌ها به طور کامل رعایت نشده است. این مطالعه بر ضرورت بازنگری در این شرایط و مقررات، تدوین چارچوب‌های جامع‌تر و هماهنگی با استانداردهای بین‌المللی تأکید دارد.