سنجش و تحلیل آمادگی بخش بالادستی صنعت نفت برای پذیرش هوش مصنوعی
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت فناوری اطلاعات ، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت فناوری اطلاعات ، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
3 استادیار، گروه سیاستگذاری علم و فناوری، پژوهشکده مطالعات بنیادین علم و فناوری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
10.22034/jstp.2025.11764.1812چکیده
هوش مصنوعی در سالهای اخیر بهعنوان یکی از مهمترین فناوریهای نوظهور، تأثیر چشمگیری بر صنایع مختلف داشته است. در صنعت نفت، بهویژه بخش بالادستی، این فناوری قادر است منجر به کارایی عملیات، بهبود تصمیمگیریها و کاهش هزینهها شود. با توجه به این امر و همچنین اهمیت راهبردی صنعت نفت در اقتصاد ایران، این پژوهش با هدف سنجش شاخصهای آمادگی سازمانی صنایع بالادستی نفت ایران برای پذیرش فناوری هوش مصنوعی صورت گرفت.در این مطالعه، با بهرهگیری از چارچوب منتخب، پرسشنامهای طراحی شد که شامل پنج شاخص اصلی هماهنگی راهبردی، منابع، دانش، فرهنگ و داده است که این شاخصها هر کدام به شاخصهای فرعی تقسیم میشود. این شاخصهای فرعی عبارتاند از قابلیتهای تجاری هوش مصنوعی، آمادگی مشتریان، حمایت مدیریت ارشد، انطباق فرآیندهای سازمانی، منابع مالی، نیروی انسانی متخصص، زیرساختهای فناوری اطلاعات، آگاهی از هوش مصنوعی، ارتقا مهارتها، اخلاق هوش مصنوعی، نوآوری، کار تیمی، مدیریت تغییر، دسترسی به دادهها، کیفیتدادهها و جریان داده. این پرسشنامه توسط تعدادی از مدیران و متخصصان با تجربه در حوزه هوش مصنوعی و صنعت نفت تکمیل شد و نتایج نشان میدهد که هماهنگی راهبردی بالاترین امتیاز و شاخص داده کمترین امتیاز را در میان شاخصهای اصلی کسب کرده است. یافتهها تأکید دارند که توسعه برنامههای راهبردی و تقویت زیرساختهای داده برای موفقیت در پذیرش هوش مصنوعی ضروری است.