مفهوم و کارکرد شخینا و سکینه درمسئله ازدواج در قرآن و تلمود
نویسندگان
1 استادیار، گروه ادیان و عرفان، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران تهران ، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد ، گروه ادیان و عرفان، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران تهران ، ایران
doi
10.22111/jrm.2025.49861.1233چکیده
شخینا (שְׁכִינָה)، واژهای عبری از ریشة «شخُن» (שכן) به معنای سکونت کردن، ساکن شدن، قرار یافتن و ایستادن است که به مفهوم سکونت و حضور در یک مکان خاص اشاره دارد و در سنت دینی یهود، به معنای حضور خداوند (یهوه) و پیامدهای مربوط به این حضور است. از سوی دیگر، سکینه اصطلاح معادل شخینا در سنت اسلامی و قرآنی است. تناظر و یکسانی این دو اصطلاح، پیش از این در پژوهشهای بسیاری اثبات شده است. ریشة واژه سکینه میتواند سکون یا سَکَنْ باشد: «سُکُون» به معنای ایستادن و ثابت شدن پس از حرکت است و در مورد ساکن شدن و منزل گزیدن به کار مىرود و واژه «سَکَنْ» به معنای آرامش یافتن و هر چیزى که موجب آرامش شود. بررسی دو متن دینی قرآن از اسلام و تلمود از سنت ربانی یهودیت نشان میدهد که دو مفهومِ متناظرِ شخینا و سکینه، در کانون نظریه این دو کتاب دربارة خانواده قرار دارد و دیگر کارکردهای خانواده، با این مفهوم (شخینا/سکینه) معنا مییابد. شخینا و سکینه، رمز و نماد حضور الهی هستند که با دل و جان آدمی گره خوردهاند و در نتیجة پیوندِ مشروع، آرامش حاصل از ازدواج را برای جسم و جان زوجین در بر دارند؛ آرامشی که برکت و رحمت برای فرد و جامعه دینی را در پی خواهند داشت. در واقع، شخینا/سکینه پس از ازدواج، در سه ساحت زندگی فردی، خانوادگی و اجتماعی جلوهگر میشود و به نتایجی چون فرزندآوری و تربیت نسل باایمان، ارضای نیازهای غریزی و حفظ طهارت و عفت خود، کامل شدن انسان، همراهی و تقویت توان زوجین برای دینورزی منجر میشود.