اثر استفاده از نانوذرات مس و عصاره اتانولی برهموم بر عملکرد رشد، گوارشپذیری مواد مغذی و خصوصیات لاشه جوجههای گوشتی
نویسندگان
1 گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. رایانامه: fatememo6895@gmail.com
2 بخش تحقیقات علوم دامی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران. رایانامه: m.agah@areeo.ac.ir
3 نویسنده مسئول، گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. رایانامه: rezvani@shirazu.ac.ir
4 بخش تحقیقات علوم دامی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران. رایانامه: a.boostani@areeo.ac.ir
5 بخش گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. رایانامه: dadpasand@shirazu.ac.ir
doi
10.22059/jap.2025.383877.623819چکیده
هدف: صنعت پرندگان اهلی نقش مهمی در تأمین پروتئین غذایی و کاهش معضل کمبود غذا در جهان دارد. سلامت محصولات و کاهش آسیب به محیط زیست از اهداف اصلی در تولید این فرآوردهها محسوب میشود. در گذشته، آنتیبیوتیکها برای افزایش رشد و پیشگیری از بیماریها در طیور استفاده میشدند، اما بهدلیل بروز مقاومتهای میکروبی و تهدید سلامت انسان، استفاده از آنها محدود شده است. حذف تدریجی این ترکیبات موجب بازگشت برخی بیماریهای عفونی و بروز خسارتهای اقتصادی شده، از اینرو، توجه به جایگزینهای طبیعی افزایش یافته است. در این میان، تنظیمکنندههای ایمنی خوراکی بهعنوان راهکاری مؤثر برای بهبود عملکرد و سلامت طیور مورد توجه قرار گرفتهاند. ترکیباتی مانند نانومس و برهموم از جمله مواد طبیعی هستند که بهعنوان محرک رشد و تقویتکننده سیستم ایمنی معرفی شدهاند. روش پژوهش: در این آزمایش از 240 قطعه جوجه گوشتی سویه راس 308، در قالب طرح کاملاً تصادفی با پنج تیمار و چهار تکرار استفاده شد. تیمارهای آزمایشی شامل جیره شاهد، 05/0 درصد آنتیبیوتیک اکسیتتراسایکلین، 100 میلیگرم در کیلوگرم مس، 125 میلیگرم در کیلوگرم برهموم و استفاده همزمان از 100 میلیگرم در کیلوگرم مس و 125 میلیگرم در کیلوگرم برهموم بود. دادههای آزمایش با نرمافزار SAS (نسخه 4/9) و آنالیز واریانس یکطرفه واکاوی آماری شدند و میانگین حداقل مربعات تیمارها در سطح معنیداری پنج درصد بررسی شدند. نتایج: نتایج این پژوهش نشان داد که استفاده از برهموم، تأثیر قابلتوجهی بر عملکرد رشد، گوارشپذیری مواد مغذی و برخی پارامترهای فیزیولوژیکی جوجههای گوشتی داشت. در دوره پایانی و کل دوره، پرندگان در تیمارهای حاوی نانومس و نانومس+ برهموم نسبت به گروه شاهد بهطور معنیداری خوراک کمتری مصرف کردند. از نظر افزایش وزن در کل دوره، تیمار آنتیبیوتیک عملکرد بهتری نسبت به گروه شاهد داشت و تیمار بره موم با تیمار آنتیبیوتیک از این نظر عملکرد یکسانی داشتند. با اینحال، تفاوت معنیداری در ضریب تبدیل خوراک بین تیمارها مشاهده نشد. در زمینه گوارشپذیری، تیمارهای شاهد و برهموم بالاترین میزان جذب پروتئین خام و خاکستر را داشتند، درحالیکه استفاده از نانومس، بهویژه همراه با برهموم، باعث کاهش گوارشپذیری شد که میتواند به اثرات منفی نانومس بر عملکرد روده مرتبط باشد. با وجود برخی شواهد مثبت در مطالعات دیگر درباره تأثیرات نانومس بر سنتز پروتئین، بهنظر میرسد این اثرات بهشدت به دوز و شرایط پرورش بستگی دارد. همچنین برهموم با داشتن آنزیمها و ترکیبات آنتیاکسیدانی ممکن است در بهبود گوارشپذیری نقش داشته باشد. در خصوص صفات لاشه، تفاوت معنیداری بین تیمارها در وزن نسبی اندامهای داخلی مشاهده نشد که بیانگر بیخطری نسبی استفاده از این افزودنیها در سطح موردمطالعه است. نتیجهگیری: با توجه به بهبود گوارشپذیری پروتئین و خاکستر توسط عصاره اتانولی برهموم و عملکرد وزنی یکسان تیمار عصاره اتانولی برهموم با اکسیتتراسایکلین، میتوان از آن بهعنوان جایگزینی برای آنتیبیوتیک استفاده کرد.
