گزارش مقدماتی از کاوش‌های جدید در محوطۀ نوسنگی چغاگلان، استان ایلام، غرب ایران

نویسندگان

1 گروه باستان‌شناسی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

2 گروه باستان‌شناسی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران (نویسندۀ مسئول)

3 بخش شرق‌شناسی و مدیترانه دانشگاه لیون 2، فرانسه

4 گروه باستان‌شناسی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

5 گروه باستان‌شناسی دانشگاه تهران؛ اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان ایلام، ایلام، ایران.

doi
10.22059/jarcs.2025.381313.143288
چکیده

چغاگلان پیش‌تر به‌عنوان مکان بسیار مهمی در مطالعات مربوط به ظهور کشاورزی اولیه و استقرار دائمی در جنوب‌غرب آسیا شناخته شده است. کارهای مختصر قبلی دانشگاه توبینگن در سال‌های 9-1388 نشان‌داد که چغاگلان در حدود 9700-7600پیش‌ازمیلاد مسکونی بوده و شاهد یک دورۀ طولانی از تجارب اولیه در تولید غذا بوده است؛ با این‌حال، باوجود این جایگاه مهم باستان‌شناسی، این محوطه تا آغاز مرحلۀ جدیدی از کاوش‌ها در سال 1402ه‍.ش. بدون پژوهش میدانی رها شده بود. در این سال یک پروژۀ جدید با هدف بررسی ماهیت متنوع تاب‌آوری بلندمدت توسط ساکنان کوهپایه‌های زاگرس در طول گذار به نوسنگی شروع شد. در این‌راستا، نخستین فصل کاوش‌ها در ماه‌های مهر و آبان 1402 انجام شد. بر این‌اساس، ترانشه‌ای به ابعاد 8×4 متر در بالای محوطه کاوش شد؛ در نتیجه، 5 فاز استقراری براساس بقایای معماری در یک توالی به ضخامت 285 سانتی‌متر شناسایی گردید. با این‌حال، کاوش به خاک بکر نرسید و مطالعۀ لایه‌های زیرین باقی‌مانده به فصول بعدی موکول شد. این پژوهش، نتایج اولیۀ کاوش‌ مذکور را ارائه کرده و سپس اهمیت آن‌ها را در بستر جغرافیایی زاگرس برای درک بهتر فرآیند نوسنگی‌شدن این منطقه موردتوجه قرار داده است.