گاهنگاری نسبی براساس طبقه‌بندی و گونه‌شناسی سفال دورۀ مس‌وسنگ تپه مرادآباد VIII دشت ارزوئیه (استان کرمان)

نویسندگان

1 گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی و پژوهشکدۀ علوم باستان‌شناسی، دانشگاه سیستان‌وبلوچستان، زاهدان، ایران (نویسندۀ مسئول).

2 گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، و پژوهشکده علوم باستان شناسی، دانشگاه سیستان‌وبلوچستان، زاهدان، ایران.

3 گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه سیستان‌وبلوچستان، زاهدان، ایران.

doi
10.22059/jarcs.2024.375042.143260
چکیده

دشت ارزوئیه یکی از مهم‌ترین بسترهای جغرافیایی بوده که استقرارهای پیش‌ازتاریخ (خصوصاً مس‌وسنگ) در جنوب‌غرب استان کرمان را دربر گرفته است. در این دشت کاوش‌های باستان‌شناسی محدودی در محوطه‌هایی مانند: گزطویله، مرادآباد XII و وکیل‌آباد انجام‌شده، اما نتایجی از توالی استقرار در چند دورۀ فرهنگی مس‌وسنگ به‌دست نیامده است؛ لذا، لایه‌نگاری در تپۀ مرادآباد VIII که از مرتفع‌ترین تپه‌های دوران مس‌وسنگ در این منطقه است، با هدف گاهنگاری نسبی و تکمیل اطلاعات درخصوص استقرارهای دوران مس‌وسنگ و تداوم فرهنگ سفال این دوره در دشت ارزوئیه ضروری به‌نظر رسید. با توجه به ضخامت نهشته‌ها و سفال‌های پراکنده بر سطح تپۀ مرادآباد VIII وجود چند دورۀ فرهنگی متوالی، مطابق با فرهنگ سفال مس‌وسنگ یحیی انتظار می‌رفت. در این تحقیق که به روش مطالعات میدانی و کتابخانه‌ای و رویکرد توصیفی-تحلیلی، انجام‌شده است، توالی فرهنگ سفال مس‌وسنگ در استقراری طولانی‌مدت آشکار شد و 60 لایۀ فرهنگی شناسایی و 2413 قطعه سفال به‌دست آمد که 918 قطعه قابل مطالعه، طراحی و گونه‌شناسی شدند.‌ نتایج نشان‌داد که تپۀ مرادآباد VIII در دوره‌های VI, VC, VB و VA یحیی (از مس‌وسنگ قدیم تا پایان مس‌وسنگ میانی) بدون‌وقفه مسکونی بوده و تاریخ نسبی 5600 تا 4200پ.م. برای آن پیشنهاد شد.